Có một điều tôi để ý mấy năm nay. Ngày càng nhiều người tìm về Đồng Nai. Họ về không phải để phân lô bán nền. Họ về để làm nông thật sự. Trong số các mô hình nông trại Đồng Nai tôi từng nghe kể, có một cái tên khiến tôi tâm đắc mãi. Đó là nông trại tổng hợp Cô Út 91 ở Cẩm Mỹ. Diện tích chỉ chừng 2.000 m². Nhưng cách người ta làm thì đáng để bà con mình ngồi lại ngẫm nghĩ.
Tôi vốn làm bất động sản. Tôi cũng là người yêu đất, yêu vườn. Mỗi lần nghe chuyện ai đó “bỏ phố về quê” mà sống được, tôi đều muốn ghi lại để chia sẻ. Không phải để cổ vũ ai bỏ ngang công việc. Mà để mình có thêm một góc nhìn thực tế. Nhất là trước khi xuống tiền mua một mảnh đất vườn.
Mô Hình Nông Trại Đồng Nai Nhỏ Mà Không Nhỏ

Có một anh chia sẻ với tôi rằng, cái hay của nông trại Cô Út 91 không nằm ở diện tích lớn. Nó nằm ở tư duy khép kín. Trên vỏn vẹn hai công đất, cô nuôi cùng lúc nhiều con. Có chim trĩ, gà H’Mông, heo rừng và cả ruồi lính đen. Nghe thì lộn xộn. Nhưng thật ra mỗi con vật đều có vai trò riêng trong một vòng tuần hoàn.
Điều làm tôi chú ý nhất là nông trại gần như không dùng cám công nghiệp. Thay vào đó là đạm thủy phân tự ủ. Cùng với phụ phẩm nông nghiệp tự chế biến. Đây chính là điểm khiến mô hình nông trại Đồng Nai kiểu này khác biệt. Người làm chủ động được nguồn thức ăn sạch. Họ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào giá cám lên xuống ngoài thị trường.
Con chim trĩ và quả trứng “ngách”
Trứng chim trĩ được nhiều người đánh giá là giàu dinh dưỡng. Nó hợp với trẻ biếng ăn, người lớn tuổi hay phụ nữ sau sinh. Tôi nghe kể trứng của nông trại đưa về các hộ gia đình. Một vài trường quốc tế ở khu vực Quận 9, TP.HCM cũng lấy hàng. Chuồng nuôi thiết kế đơn giản, ngang chừng một mét tới mét rưỡi. Cô ưu tiên không gian thoải mái để chim đẻ đều. Với thị trường ngách như vậy, giá bán thường dễ chịu hơn. Nhưng đầu ra thì tùy từng thời điểm. Bà con nên tìm hiểu kỹ trước khi làm theo.
Heo rừng, gà H’Mông và con ruồi lính đen
Heo rừng ở đây được thả rông trong khuôn viên rào lưới. Chúng ăn thức ăn tự nhiên nên thịt chắc, ít mỡ. Gà H’Mông thì nhập giống từ vùng cao. Giống này sức đề kháng tốt, ship đi nhiều tỉnh. Còn ruồi lính đen nghe lạ vậy chứ lại là mắt xích quan trọng. Ấu trùng của nó thành nguồn đạm bổ sung cho gà, vịt, heo. Nông trại còn bán trứng và hũ giống ruồi lính đen. Khách mua về tự nuôi chừng mười ngày là có đạm cho vật nuôi. Cái vòng tuần hoàn nó nằm ở chỗ đó.
Chuyện Tự Chủ Thức Ăn Sạch

Qua câu chuyện được nghe kể lại, tôi thấy phần dinh dưỡng mới là “linh hồn” của nông trại. Thức ăn được phối từ nhiều thứ. Có bắp xay, lúa mầm và bã đậu. Bã đậu chiếm phần lớn khẩu phần cho heo và dê. Ngoài ra còn có đạm thủy phân và rau cỏ tự nhiên. Riêng đạm thủy phân, nông trại tự ủ lấy. Nguyên liệu gồm men vi sinh, mật rỉ đường và đạm tươi. Chỉ khoảng hai ngày là đem ra trộn được.
Cái lợi mà người làm chia sẻ là giảm được chi phí. So với mua cám sẵn thì rẻ hơn nhiều. Họ cũng chủ động được chất lượng thực phẩm đầu ra. Tôi không dám khẳng định ai làm cũng ra kết quả y như vậy. Vì mỗi vùng đất, mỗi quy mô lại khác nhau. Nhưng tư duy tận dụng phụ phẩm để nuôi con vật thì rõ ràng đáng tham khảo.
Khi Người Nông Dân Tự Chế Máy Móc
Điều khiến tôi nể nhất là chuyện tự chế thiết bị. Nông trại tự lắp máy trộn thức ăn. Máy làm từ động cơ xe taxi cũ. Nó đánh nhuyễn bắp, lúa, rau cỏ khá nhanh. Giá thành làm ra chừng ba triệu đồng, cả phí vận chuyển. Bên cạnh đó là máy ấp trứng. Có cả loại thủ công lẫn loại tự động có hệ thống đảo trứng. Cô Út còn trực tiếp lắp đặt máy ấp cho bà con quanh vùng.
Nghe những chi tiết này, tôi nhớ tới nhiều người đi xem đất vườn. Họ thường chỉ nghĩ tới trồng gì, nuôi gì. Mà quên mất phần công cụ và kỹ thuật vận hành. Một mô hình nông trại Đồng Nai bền được hay không, đôi khi lại nằm ở chính những cái máy tự chế nhỏ xíu như vậy.
Vài Điều Bà Con Nên Cân Nhắc Trước Khi Làm Theo
Tôi luôn nói với anh em một câu. Nghe chuyện hay thì thích, nhưng làm thì phải tỉnh táo. Một vài điểm tôi nghĩ bà con nên lưu tâm:
- Đầu ra sản phẩm: trứng chim trĩ, gà giống hay ruồi lính đen đều là thị trường ngách. Cần khảo sát kỹ nơi tiêu thụ trước khi đầu tư.
- Khâu vận chuyển: tôi nghe kể nông trại từng bị hoàn hàng. Lý do là khách ghi sai số điện thoại, sai địa chỉ. Chuyện nhỏ mà mất tiền thật. Nên quy trình xác nhận đơn khi ship xa cần chặt chẽ.
- Pháp lý đất đai: đất làm nông trại thường là đất nông nghiệp hoặc đất trồng cây lâu năm. Bà con nên kiểm tra quy hoạch. Hãy đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương trước khi mua.
Về phần pháp lý và giá cả đất nông nghiệp trong vùng, tôi từng chia sẻ khá kỹ. Mời bà con đọc bài cắt lỗ đất nông nghiệp Đồng Nai nhìn từ bảng giá đất mới. Bài đó giúp bà con có cái nhìn đầy đủ hơn.
Nếu bà con định gắn mô hình nông trại với hướng du lịch trải nghiệm, phần pháp lý càng cần cẩn trọng. Tôi có viết riêng một bài về những bẫy rủi ro pháp lý farmstay ở Đồng Nai. Bà con nên tham khảo trước khi xuống tiền.
Còn với ai lo ngại chuyện mua nhầm đất dính quy hoạch hay dự án ma, tôi có lời khuyên. Nên xem qua các bước thẩm định trong bài kiểm tra pháp lý đất nền Đồng Nai để phòng tránh dự án ma. Kiểm tra kỹ vẫn hơn.
Góc Nhìn Của Một Người Yêu Đất
Với tôi, câu chuyện Cô Út 91 ở Cẩm Mỹ không chỉ là chuyện làm nông. Nó là ví dụ cho tư duy “bỏ phố về quê” có tính toán. Đó là tận dụng diện tích vừa phải. Là tự chủ nguồn thức ăn. Và là đa dạng nguồn thu từ cả con giống lẫn thiết bị. Đây là hướng đi mà nhiều người mơ ước khi mua một mảnh đất vườn.
Nếu bà con đang nghĩ tới chuyện làm vườn kết hợp cây lâu năm, có thể tham khảo thêm. Tôi từng kể lại câu chuyện đất trồng cây lâu năm và cây sầu riêng ở Xuân Lập, Long Khánh. Mỗi vùng một thế mạnh. Quan trọng là mình chọn đúng cây, đúng đất và đúng sức của mình.
Tôi không hứa hẹn ai làm theo sẽ giàu. Tôi cũng không dám nói mô hình nào là chắc thắng. Tôi chỉ muốn chia sẻ một góc nhìn. Đất đai khi được chăm bằng cái tâm và cái đầu chịu học hỏi thì tự nó biết cách nuôi lại con người. Còn quyết định cuối cùng, xin để bà con cân nhắc theo hoàn cảnh của mình. Và nhớ tìm hiểu kỹ trước khi bắt tay vào làm.
Các địa danh đã dùng trong bài
- Cẩm Mỹ (huyện thuộc tỉnh Đồng Nai)
- Long Khánh (thuộc tỉnh Đồng Nai)
- Xuân Lập (phường/xã thuộc Long Khánh, Đồng Nai)


