Nuôi cá lồng bè ở hồ Trị An gặp rủi ro lớn nhất vào những cơn mưa đầu mùa. Cuối tháng 5/2026, hơn 150 tấn cá của khoảng 16 hộ dân phường Trị An (Đồng Nai) chết hàng loạt vì oxy hòa tan trong nước tụt sâu. Thiệt hại ước tính khoảng 6 tỷ đồng.
Tôi từng nghe một anh làm nghề thu mua cá ở khu vực hồ Trị An kể lại. Sáng hôm đó anh chạy ghe ra bè như mọi ngày. Nhưng mặt nước không giống mọi ngày.
Cá nổi trắng. Có con trắm cỏ nặng cả chục ký, nuôi mấy năm trời, nằm ngửa bụng.
Chủ bè ngồi bệt trên tấm ván, không nói gì. Anh kể lại mà giọng vẫn còn nghèn nghẹn: “Cả gia tài trôi trong một đêm.”
Qua quá trình quan sát thị trường đất nông nghiệp và nghề nuôi trồng ở Đồng Nai, Sáu thấy chuyện này lặp lại nhiều lần. Không phải vì bà con thiếu chăm chỉ. Mà vì có những rủi ro nằm dưới mặt nước, mắt thường không nhìn thấy được.
Nuôi cá lồng bè hồ Trị An: chuyện gì đã xảy ra cuối tháng 5?
Vụ việc bắt đầu từ ngày 30/5/2026 và được lãnh đạo UBND phường Trị An xác nhận ngày 31/5. Cá chết dồn dập chỉ sau một đêm, tập trung ở khu phố Vĩnh An 1. Theo thống kê ban đầu, có khoảng 16 hộ nuôi bị ảnh hưởng.
Điều khiến nhiều người xót nhất là cá chết đều đã tới lứa bán.
- Cá thịt: trắm cỏ (có con nặng tới 12 kg), chép, rô phi, diêu hồng, lăng đuôi đỏ.
- Cá giá trị cao: cá hô, loài nuôi lâu năm mới đạt trọng lượng.
- Cá cảnh: chép koi, thứ mà một con cũng bằng cả tạ cá thịt.
Bà con phải vớt cá chết đưa vào bờ để giữ nguồn nước. Cá mới chết thì bán tháo gỡ lại chút vốn. Cá đã ươn phải bán rẻ cho đơn vị làm phân bón vi sinh.
Chính quyền phường Trị An đã huy động lực lượng liên ngành xuống hỗ trợ, trong đó có cả kiểm lâm thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai. Việc này không chỉ để giúp dân. Nếu xác cá phân hủy trong lòng hồ, nguồn nước còn ô nhiễm nặng hơn nữa. Nếu bạn đang tìm hiểu sâu hơn về cách bố trí vùng nuôi ở đây, Sáu có viết riêng một bài về quy hoạch vùng nuôi cá lồng bè hồ Trị An.
Vì sao mưa đầu mùa lại khiến cá thiếu oxy?
Kết quả kiểm tra của cơ quan chuyên môn cho thấy oxy hòa tan tại các lồng bè chỉ dao động 1,58 – 2,4 mg/L. Ngưỡng an toàn cho cá nuôi thường được khuyến nghị từ 4 mg/L trở lên. Nói cách khác, nước lúc đó chỉ còn khoảng một nửa lượng oxy tối thiểu.
Nghe thì khô khan. Nhưng với con cá, đó là chuyện sống còn.
| Chỉ số | Ngưỡng khuyến nghị | Thực tế đo được (5/2026) |
|---|---|---|
| Oxy hòa tan (DO) | Từ 4 mg/L trở lên | 1,58 – 2,4 mg/L |
| Nồng độ amoni | Trong quy chuẩn | Vượt 1,2 – 1,25 lần |
| Số lồng nuôi | 96 lồng theo quy hoạch | 233 lồng thực tế |
| Cỡ cá tồn đọng | Thu hoạch đúng lứa | Nhiều con 5 – 7 kg |
Nhìn bảng trên, bạn sẽ thấy vấn đề không nằm ở một nguyên nhân duy nhất. Mưa lớn đầu mùa chỉ là giọt nước tràn ly.
Trước hết, mưa cuốn theo chất hữu cơ từ bờ xuống lòng hồ. Quá trình phân hủy đám chất hữu cơ đó tiêu tốn rất nhiều oxy. Bên cạnh đó, nhiệt độ nước thay đổi đột ngột lúc giao mùa cũng làm cá bị sốc.
Nhưng yếu tố khiến mọi thứ trầm trọng hơn lại đến từ chính cách nuôi.
Nuôi dày và tồn đọng cá lớn nguy hiểm ở chỗ nào?
Số lồng thực tế dôi dư 137 lồng so với quy hoạch được phê duyệt. Cùng một khoảng nước đó, số miệng thở tăng lên gấp đôi. Ngoài ra, sức mua giảm khiến nhiều đàn cá 5 – 7 kg bị giữ lại chờ giá. Cá càng lớn thì càng ngốn oxy.
Vì vậy, khi oxy trong nước tụt xuống, đàn cá dày đặc sẽ ngộp trước tiên. Cá nổi đầu, ngáp, rồi ngửa bụng. Đó là lý do cơ quan chức năng khuyến cáo bà con nên trang bị và vận hành máy quạt nước, máy sục khí, đồng thời thu hoạch sớm đàn cá đã đạt cỡ thương phẩm.
Câu chuyện nghe được từ những người nuôi cá ven hồ
(Câu chuyện dưới đây do Sáu nghe kể lại, tên nhân vật đã được lược bỏ để giữ riêng tư.)
Có một anh nuôi bè lâu năm ở khu vực này từng chia sẻ với Sáu một câu Sáu nhớ mãi.
Anh nói: “Nghề này không sợ cá chậm lớn. Sợ nhất là một đêm trở trời.”
Anh kể, những năm trước anh cũng từng mất cá vì mưa đầu mùa. Sau lần đó anh mua thêm hai máy sục khí và tập thói quen ngủ ngay trên bè suốt tháng chuyển mùa. Cứ nửa đêm dậy soi đèn xuống nước một lần. Thấy cá bơi tầng mặt nhiều bất thường là bật máy ngay, không chờ tới sáng.
Anh bảo mấy cái máy đó tốn tiền điện, tốn tiền dầu. Nhưng so với một bè cá thì rẻ hơn nhiều.
Điều Sáu rút ra khi nghe những câu chuyện như vậy không phải là bài học kỹ thuật. Mà là cách nhìn về rủi ro.
Nhiều người khi bước vào nghề nuôi trồng thường chỉ tính bài toán đầu vào và đầu ra. Bao nhiêu tiền con giống, bao nhiêu tiền thức ăn, bán được bao nhiêu. Ít ai tính riêng một khoản cho những đêm trở trời. Cũng giống như chuyện nuôi cá bè ven sông Đồng Nai ở Nhơn Trạch mà Sáu từng nghe kể, rủi ro môi trường luôn là phần khó lường nhất.
5 điều người nuôi cá nên kiểm tra trước mỗi mùa mưa
Đây là những điểm Sáu tổng hợp từ khuyến cáo của cơ quan chuyên môn và từ chính lời kể của bà con. Bạn nên tham khảo và đối chiếu thêm với cán bộ nông nghiệp địa phương trước khi áp dụng.
1. Kiểm tra vị trí bè có nằm trong vùng quy hoạch không
Nuôi tự phát ngoài vùng được phép là rủi ro kép. Bạn vừa đối mặt với nguy cơ môi trường, vừa có thể bị giải tỏa khi địa phương sắp xếp lại. Hãy hỏi rõ UBND phường, xã trước khi hạ bè.
2. Đo oxy hòa tan định kỳ, nhất là ban đêm
Oxy trong nước thường thấp nhất vào rạng sáng. Một bộ test đo DO không quá đắt so với giá trị một bè cá. Con số dưới 4 mg/L là tín hiệu cần can thiệp ngay.
3. Giữ mật độ nuôi hợp lý
Nuôi dày làm tăng sản lượng trên giấy, nhưng cũng làm tăng rủi ro mất trắng. Tùy từng loại cá và từng vị trí bè mà mật độ phù hợp sẽ khác nhau, nên bạn cần tham khảo hướng dẫn kỹ thuật cụ thể.
4. Chuẩn bị sẵn thiết bị tạo oxy và nguồn điện dự phòng
Máy quạt nước và máy sục khí chỉ có tác dụng khi chúng chạy được đúng lúc cần. Do đó, hãy kiểm tra máy, dây dẫn và nguồn dự phòng trước khi mùa mưa tới, đừng để hỏng rồi mới sửa.
5. Thu hoạch đúng lứa, đừng cố giữ cá chờ giá
Giữ đàn cá lớn quá lâu vừa tốn thức ăn, vừa tăng áp lực oxy lên cả bè. Nếu cá đã đạt cỡ thương phẩm, việc bán ra sớm thường an toàn hơn là ôm rủi ro qua mùa mưa.
Bên cạnh nghề cá, nhiều bà con Đồng Nai còn kết hợp thêm hướng làm ăn khác trên đất vườn. Bạn có thể tham khảo thêm bài Sáu viết về đất nông nghiệp Đồng Nai và hướng chăn nuôi công nghệ cao để có thêm góc nhìn.
Câu hỏi thường gặp về nuôi cá lồng bè hồ Trị An
Nuôi cá lồng bè ở hồ Trị An có cần xin phép không?
Việc nuôi cá lồng bè trên hồ Trị An cần tuân theo quy hoạch vùng nuôi do địa phương phê duyệt. Cơ quan chức năng Đồng Nai đã xác định nhiều lồng bè đang nuôi tự phát ngoài quy hoạch. Bạn nên liên hệ UBND phường, xã và phòng chuyên môn để kiểm tra thủ tục trước khi đầu tư.
Oxy hòa tan bao nhiêu là an toàn cho cá nuôi lồng bè?
Mức oxy hòa tan được khuyến nghị cho cá nuôi lồng bè thường từ 4 mg/L trở lên. Trong đợt cá chết ở hồ Trị An tháng 5/2026, chỉ số đo được chỉ còn 1,58 – 2,4 mg/L. Ngưỡng cụ thể có thể khác nhau theo từng loài cá, nên bạn cần tham khảo hướng dẫn kỹ thuật của ngành thủy sản.
Vì sao cá thường chết sau những cơn mưa lớn đầu mùa?
Mưa lớn đầu mùa cuốn chất hữu cơ xuống lòng hồ, quá trình phân hủy tiêu tốn nhiều oxy trong nước. Đồng thời nhiệt độ nước biến động đột ngột khiến cá bị sốc. Khi mật độ nuôi lại quá dày, lượng oxy còn lại không đủ cho cả đàn nên cá nổi đầu và chết nhanh.
Người nuôi cá bị thiệt hại có được hỗ trợ không?
Sau sự việc ở hồ Trị An, chính quyền phường Trị An đã huy động lực lượng hỗ trợ bà con vớt cá và giữ vệ sinh lòng hồ. Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai cũng cho biết đang xem xét chính sách hỗ trợ. Mức hỗ trợ cụ thể tùy từng trường hợp, bạn nên liên hệ trực tiếp cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn.
Mua đất ven hồ Trị An để làm nuôi trồng có nên không?
Khu vực quanh hồ Trị An liên quan tới hành lang bảo vệ hồ chứa và Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai, nên quy định sử dụng đất khá chặt. Trước khi xuống tiền, bạn cần kiểm tra quy hoạch, mục đích sử dụng đất và đối chiếu thông tin với cơ quan quản lý đất đai địa phương.
Nên làm gì ngay khi thấy cá nổi đầu bất thường?
Khi thấy cá nổi đầu và ngáp nhiều trên mặt nước, người nuôi nên bật ngay máy quạt nước hoặc máy sục khí để tăng oxy, đồng thời giảm hoặc ngưng cho ăn. Sau đó nên báo cán bộ nông nghiệp địa phương để được hướng dẫn xử lý phù hợp với tình trạng thực tế.
Vài dòng khép lại
Sáu nghĩ, nghề nào cũng có cái giá của nó. Nghề nuôi cá đẹp ở chỗ mỗi sáng nhìn mặt hồ mà thấy lòng nhẹ. Nhưng cũng khắc nghiệt ở chỗ một đêm trở trời có thể cuốn đi mấy năm dành dụm.
Điều Sáu mong bạn mang về sau bài này rất đơn giản. Đừng chỉ nhìn vào phần lãi. Hãy nhìn cả phần rủi ro mà mắt thường không thấy được.
Còn nếu bạn đang tính chuyện rời phố về vườn, sống gần nước gần cây, thì Sáu mời bạn đọc thêm bài về du lịch sinh thái Tân Phú và chuyện đất vườn. Có những con đường chậm hơn, nhưng ít sóng gió hơn.
Bạn đã chuẩn bị gì cho những đêm trở trời của mình chưa?
— Sáu Bình
Địa danh Đồng Nai được nhắc trong bài: hồ Trị An, phường Trị An, khu phố Vĩnh An 1, sông Đồng Nai, Nhơn Trạch, Tân Phú, Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai.
Lưu ý: Bài viết chia sẻ góc nhìn cá nhân và thông tin tổng hợp từ báo chí chính thống, không phải tư vấn pháp lý, tài chính hay kỹ thuật nuôi trồng. Mọi quyết định đầu tư, mua bán đất hay áp dụng kỹ thuật nuôi, bạn nên kiểm tra và đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Nguồn tham khảo: