Bà con và anh em thân mến, Sáu Bình nói thiệt lòng. Nhà có ba bốn thế hệ chen chúc trên một miếng đất nông nghiệp hay đất ở nhỏ xíu, tới hồi bị thu hồi thì lo lắm. Chỉ được một suất tái định cư thì 15 con người biết ở đâu? Hôm nay Sáu Bình ngồi xuống nói cho bà con nghe về chính sách cấp nhiều suất tái định cư theo Luật Đất đai 2024. Nghe kỹ nha, vì cái này liên quan trực tiếp tới chỗ ở của cả nhà mình.
Chính sách nhiều suất tái định cư là gì?
Nói nôm na cho dễ hiểu. Một hộ gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng cùng sống chung trên một thửa đất. Khi Nhà nước thu hồi đất ở, một suất tái định cư không đủ chỗ cho cả nhà. Lúc này, chính sách cho phép xem xét giao thêm suất tái định cư.
Mục tiêu rất nhân văn. Đó là lo chỗ ở thực tế cho những gia đình đông người. Bà con đừng tưởng bở. Muốn được hưởng thì phải đáp ứng điều kiện khắt khe về pháp lý đất đai và cư trú. Sáu Bình nói rõ từng cái ở dưới.
Căn cứ pháp lý bà con cần nắm
Chính sách này không phải Sáu Bình tự nghĩ ra. Nó dựa trên mấy văn bản pháp luật đang có hiệu lực:
- Luật Đất đai 2024 (Điều 111): Quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Quyết định số 11 của TP.HCM: Chi tiết tại Điều 15 về chính sách tái định cư trên địa bàn thành phố.
- Quyết định số 40 của Hà Nội: Văn bản mới nhất quy định chính sách tương tự tại thủ đô.
- Luật Cư trú: Làm căn cứ xác định điều kiện tách hộ của các thành viên sống chung trên một thửa đất.
Bà con muốn coi văn bản gốc thì ghé Cổng thông tin điện tử Chính phủ cho chắc ăn.
Điều kiện để được hưởng nhiều suất tái định cư
Đây là phần quan trọng nhất. Không phải cứ đông người là được thêm suất đâu nha. Căn cứ Điều 111 Luật Đất đai 2024, bà con phải đủ năm điều kiện này:
1. Phải là đất ở đủ điều kiện bồi thường
Thửa đất bị thu hồi phải là đất ở và đủ điều kiện được bồi thường về đất ở. Cái này là nền tảng. Thiếu nó là coi như không.
2. Hộ có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng
Gia đình phải có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng cùng chung sống trên một thửa đất bị thu hồi. Tức là nhà thực sự đông người, ở thiệt.
3. Đủ điều kiện tách hộ
Các thành viên phải đủ điều kiện tách thành các hộ gia đình riêng theo quy định của Luật Cư trú. Quan hệ hôn nhân, huyết thống phải rõ ràng.
4. Suất tái định cư cơ bản không đủ chia
Một suất tái định cư tiêu chuẩn không đủ để giao riêng cho từng hộ đã tách. Có thiếu thì Nhà nước mới xem xét bù thêm.
5. Cư trú thực tế tại nơi bị thu hồi
Các thành viên phải thực tế sinh sống, đăng ký thường trú tại địa chỉ bị thu hồi. Không phải chỉ có tên trên giấy mà nhà thì ở chỗ khác. Cái này Sáu Bình nhấn mạnh nhiều lần ở dưới.
Các hình thức hỗ trợ tái định cư bổ sung
Khi đủ điều kiện rồi, Nhà nước sẽ xem xét hỗ trợ những hộ còn thiếu chỗ ở. Có ba cách:
- Giao đất ở có thu tiền sử dụng đất: Cấp thêm lô đất tái định cư, nhưng bà con phải nộp tiền sử dụng đất.
- Bán nhà ở tái định cư hoặc nhà ở xã hội: Cho phép mua căn hộ tái định cư hoặc nhà ở xã hội.
- Cho thuê, cho thuê mua nhà ở: Áp dụng cho hộ chưa đủ điều kiện tài chính để mua đứt.
Sáu Bình dặn kỹ một điều. Mấy suất bổ sung này không phải cho không. Bà con vẫn phải làm nghĩa vụ tài chính, tức là trả tiền. Nhưng mức giá thường thấp hơn giá thị trường nhiều, nên vẫn lợi lớn cho gia đình.
Một ví dụ thực tế tại TP.HCM
Sáu Bình kể bà con nghe một trường hợp cho dễ hình dung.
Một gia đình ở TP.HCM có 50 mét vuông đất ở. Ba thế hệ gồm 15 người sống chung, trong đó có 3 cặp vợ chồng và con cháu. Khi bị thu hồi, theo cách thông thường, gia đình chỉ nhận được một suất tái định cư tiêu chuẩn, khoảng 60 mét vuông. Mười lăm con người dồn vào đó thì làm sao đủ ở.
Nhưng vận dụng chính sách mới thì khác. Dựa trên quan hệ hôn nhân và huyết thống, gia đình đủ điều kiện tách thành 3 hộ riêng theo Luật Cư trú. Gia đình làm đơn đề nghị giao thêm suất tái định cư. Kết quả là ngoài suất chính thức, gia đình có thể được xem xét mua thêm 2 suất nhà ở tái định cư hoặc nhà ở xã hội cho 2 hộ mới tách. Vậy là cả nhà có chỗ an cư.
Những hiểu lầm phổ biến Sáu Bình muốn cảnh báo
Trong thực tế, bà con hay nhầm mấy chỗ này. Nhớ kỹ để khỏi mất quyền lợi hoặc bị hụt hẫng.
Nhầm về loại đất
Nhiều người nghĩ cứ sống đông người trên đất bị thu hồi là được thêm suất. Sai rồi. Nếu xây nhà trái phép trên đất nông nghiệp, dù có mấy thế hệ sống chung cũng không đáp ứng được điều kiện số 1. Phải là đất ở đủ điều kiện bồi thường mới tính. Bà con nào đang ở trên đất nông nghiệp thì nên tìm hiểu kỹ về chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho đúng quy định.
Nhầm về hộ khẩu
Chỉ có tên trong hộ khẩu nhưng thực tế ở nơi khác, hoặc đã có nhà nơi khác, thì không được xem xét. Chính sách này ưu tiên giải quyết thiệt hại và nhu cầu chỗ ở thực tế. Ở thiệt mới được tính.
Nhầm về chuyện miễn phí
Suất tái định cư thêm là quyền được mua hoặc giao đất theo giá Nhà nước quy định. Nó không phải tài sản được cấp không. Bà con đừng tưởng được phát nhà free mà mừng hụt.
Kết luận: chủ động lo giấy tờ từ sớm
Chính sách giao nhiều suất tái định cư theo Luật Đất đai 2024 là một bước tiến nhân văn. Nó lo cái quyền có chỗ ở cho những gia đình đông con cháu sống chung. Nhưng quyền lợi không tự tới. Bà con phải chủ động.
Sáu Bình khuyên ba điều. Một là kiểm tra điều kiện tách hộ theo Luật Cư trú. Hai là chuẩn bị hồ sơ chứng minh việc cư trú thực tế. Ba là lo cho rõ tính pháp lý của phần đất ở bị thu hồi. Làm chắc ba cái này thì khi có chuyện, mình đủ căn cứ đòi quyền lợi.
Bà con có miếng đất nào đang lăn tăn về pháp lý hay quy hoạch thì cứ ghé trang nhà của Sáu Bình mà tìm hiểu thêm nha. Chuyện đất đai là chuyện cả đời, mình lo kỹ thì con cháu sau này đỡ khổ. Chúc bà con an cư lạc nghiệp!