Sáu Bình chào bà con! Hôm nay Sáu Bình muốn ngồi lại nói chuyện gần gũi với bà con về một điều rất quan trọng. Đó là Luật Đất đai 2024. Ai có đất cũng nên nắm cho chắc.
Bộ luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2024. Nói thiệt lòng, đây là một bước ngoặt lớn. Nó bảo vệ quyền lợi của bà con mình khi chẳng may bị thu hồi đất.
Trước giờ, chuyện thu hồi đất hay làm bà con lo lắng. Bà con sợ đền bù thấp, sợ không có chỗ ở mới. Nhưng với Luật Đất đai 2024, tinh thần đã khác hẳn.
Bộ luật mới lấy người dân làm trung tâm. Nhà nước bồi thường sát giá thị trường. Quan trọng nhất là phải lo chỗ ở đàng hoàng cho bà con trước khi thu hồi. Sáu Bình sẽ giải thích từng điểm cho dễ hiểu nghen.
Luật Đất đai 2024 và cơ chế bồi thường theo giá thị trường
Điểm mà Sáu Bình tâm đắc nhất trong Luật Đất đai 2024 là việc bỏ hẳn Khung giá đất cũ. Bà con còn nhớ không? Hồi trước Nhà nước ban hành khung giá 5 năm một lần. Mà mức đó thường thấp hơn giá thị trường rất nhiều. Chính vì vậy mà bao nhiêu vụ khiếu kiện kéo dài, bà con thiệt thòi đủ đường.
Giờ thì khác rồi. Kể từ ngày 01/01/2026, các địa phương sẽ tự xây dựng bảng giá đất hằng năm. Bảng giá này dựa trên nguyên tắc thị trường. Nhờ vậy, giá đất bồi thường được tính đúng ở thời điểm phê duyệt phương án. Không còn áp mức hành chính cứng nhắc như xưa nữa.
Nói cách khác, bà con sẽ được hưởng đúng giá trị thật của mảnh đất mình đang giữ. Đây cũng là lý do Sáu Bình luôn khuyên bà con nên nắm rõ cách tính bồi thường. Giống như bài Sáu Bình đã chia sẻ chi tiết về đền bù đất nông nghiệp trồng lúa khi bị thu hồi. Bà con đọc để chủ động bảo vệ quyền lợi của mình nghen.
Nguyên tắc “tái định cư trước, thu hồi đất sau”
Đây là điều mà Sáu Bình thấy nhân văn nhất trong bộ luật mới. Trước đây, nhiều bà con bàn giao đất xong rồi phải ở trọ tạm bợ. Cực khổ vô cùng khi chờ hạ tầng. Nhưng Luật Đất đai 2024 đã đặt ra một nguyên tắc rất rõ ràng để chấm dứt cảnh đó.
Thứ tự thực hiện phải đúng
Cụ thể, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được phê duyệt xong. Việc bố trí chỗ ở mới cũng phải hoàn tất. Tất cả phải xong trước khi có quyết định thu hồi đất. Nghĩa là bà con phải có nơi an cư ổn định rồi mới bàn giao mặt bằng. Chứ không phải bàn giao xong mới đi tìm chỗ ở.
Khu tái định cư phải đầy đủ tiện ích
Hơn nữa, khu tái định cư bắt buộc phải hoàn thiện đồng bộ. Về hạ tầng kỹ thuật thì phải có đường giao thông, điện, nước đàng hoàng. Về hạ tầng xã hội thì phải có trường học, y tế, chợ búa, khu vui chơi. Nhà nước cam kết bà con phải có chỗ ở mới với điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Nghe tới đây thôi là Sáu Bình thấy an tâm cho bà con rồi.
Ưu tiên tái định cư tại chỗ theo Luật Đất đai 2024
Đối với các dự án khu đô thị, Luật Đất đai 2024 đặc biệt ưu tiên cho bà con đang sinh sống tại chỗ. Vì sao vậy? Vì Nhà nước hiểu rằng gắn bó với nơi mình ở là điều rất quan trọng với mỗi gia đình.
Theo đó, bà con bị thu hồi đất ở sẽ được ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở. Vị trí bồi thường nằm ngay tại khu vực dự án. Ngoài ra, những vị trí thuận lợi trong khu tái định cư còn được dành cho các hộ kết hợp kinh doanh dịch vụ. Người có công với cách mạng cũng được ưu tiên.
Thậm chí, địa phương có thể có quỹ đất hoặc nhà ở khác mục đích sử dụng. Khi đó bà con vẫn có thể được xem xét bồi thường bằng loại đất đó tùy nhu cầu thực tế. Với những ai đang có ý định chuyển đổi mục đích sử dụng, Sáu Bình khuyên nên tham khảo thêm bài về chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất ở. Bà con tính toán cho hợp lý nghen.
Đa dạng hình thức bồi thường với đất nông nghiệp
Một điểm nữa mà Sáu Bình muốn bà con lưu ý là chuyện bồi thường đất nông nghiệp. Luật Đất đai 2024 đã mở rộng rất nhiều lựa chọn. Trước đây bà con chỉ được nhận tiền hoặc đất cùng mục đích. Nay thì linh hoạt hơn nhiều.
Thứ nhất, bà con có thể chọn nhận đất nông nghiệp hoặc tiền như hình thức truyền thống. Thứ hai, bà con có thể nhận đất ở hoặc nhà ở nếu có nhu cầu và địa phương có sẵn quỹ. Thứ ba, bà con còn có thể được bồi thường bằng loại đất có mục đích sử dụng khác.
Đặc biệt, có những hộ nhiều thế hệ sống chung trên một thửa đất. Nếu diện tích bồi thường không đủ chia, Nhà nước sẽ xem xét giao thêm đất có thu tiền sử dụng đất. Nhờ vậy cả nhà đều an cư. Đây là điều rất hợp tình hợp lý. Nếu bà con muốn hiểu sâu hơn về điều kiện pháp lý, hãy đọc thêm bài chuyển nhượng đất nông nghiệp: điều kiện pháp lý và hạn mức cần biết nghen.
Cơ chế bảo vệ tài chính và quyền thông tin của bà con
Cuối cùng, Luật Đất đai 2024 còn trao cho bà con nhiều công cụ để tự bảo vệ quyền lợi. Sáu Bình liệt kê ra đây mấy điểm quan trọng để bà con nhớ.
Được nhận phần chênh lệch dương
Nếu giá trị đất bồi thường lớn hơn tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư, bà con sẽ được nhận phần tiền chênh lệch dương. Ngược lại, tiền bồi thường có thể không đủ để nhận một suất tái định cư tối thiểu. Khi đó Nhà nước sẽ hỗ trợ khoản còn thiếu để bà con vẫn có nhà.
Bồi thường theo diện tích thực tế
Nhiều khi giấy tờ có sai sót về tọa độ hay ranh giới. Trường hợp đó, việc bồi thường sẽ căn cứ vào diện tích đo đạc thực tế tại hiện trường. Nhờ vậy bà con không bị thiệt vì lỗi kỹ thuật trên giấy tờ.
Quyền được minh bạch thông tin
Ngoài ra, bà con có quyền yêu cầu công khai căn cứ thu hồi và phương án bồi thường. Bà con hoàn toàn có quyền khiếu nại, khởi kiện nếu thấy quyền lợi bị xâm phạm. Sáu Bình luôn nhắc bà con: nắm chắc thông tin thì mình mới chủ động được.
Lời nhắn của Sáu Bình
Tóm lại, Luật Đất đai 2024 không chỉ là văn bản pháp lý khô khan. Nó là công cụ thật sự bảo vệ quyền lợi của bà con mình. Bộ luật lấy người dân làm trung tâm. Những quy định mới về bồi thường và tái định cư kỳ vọng sẽ mang lại sự công bằng, minh bạch. Nhờ vậy bà con sớm ổn định cuộc sống sau khi bàn giao mặt bằng.
Sáu Bình mong bà con hãy chủ động tìm hiểu bảng giá đất và quy hoạch tại địa phương mình. Và nếu bà con đang quan tâm tới chuyện làm ăn lâu dài trên đất, đừng bỏ qua bài kinh nghiệm đầu tư đất nông nghiệp an toàn và tối ưu lợi nhuận mà Sáu Bình đã dày công chia sẻ. Chúc bà con luôn vững vàng và an tâm với mảnh đất của mình!