Bà con thân mến! Hôm nay Sáu tui muốn ngồi lại, nói chuyện thiệt lòng về một chuyện đang làm nhiều gia đình mất ăn mất ngủ. Đó là chuyện ngân hàng siết tín dụng bất động sản. Nghe thì xa xôi. Nhưng thật ra nó đụng tới chén cơm, tới căn nhà, tới cả miếng đất nông nghiệp mà ông bà mình để lại. Vậy nên Sáu kể bà con nghe, rồi mình cùng suy ngẫm cho kỹ.
1. Cái bẫy chuột dát vàng: Vì sao ngân hàng siết tín dụng bất động sản?
Hồi thị trường còn nóng, mua nhà mua đất nghe “dễ như trở bàn tay”. Nhân viên tư vấn cười tươi rói. Lãi suất năm đầu thì thấp lè tè. Dự án nào cũng gắn mác “đất vàng”, “đất kim cương”. Vì vậy, người ta đua nhau vay. Người ta đua nhau ôm đất nền, ôm đất thổ cư. Thậm chí có người gom luôn cả đất nông nghiệp, chờ ngày chuyển đổi mục đích sử dụng đất để bán kiếm lời.
Nhưng bà con à, đòn bẩy tài chính kéo căng hết cỡ thì rất nguy. Nó giống như bơm quả bóng quá to. Lớp vỏ cứ mỏng dần. Tới lúc ngửi thấy mùi khét, ngân hàng liền “rút củi đáy nồi”. Họ khóa chặt van tín dụng để tự cứu mình. Họ không phải hết tiền đâu. Thật ra, họ đang phòng thủ. Vậy ai bị bỏ lại trong nồi? Chính là bà con mình.
2. Hiệu ứng Domino: Ai gánh nặng nhất khi dòng vốn bị chặn?
Sáu tui hay nói, đồng tiền nó như dòng nước. Chặn nước thì cả cánh đồng héo. Chủ đầu tư thiếu vốn, dự án nằm im. Nhà thầu không được thanh toán, đành nợ lương công nhân. Còn công nhân thì không có tiền gửi về quê nuôi con. Cứ thế, nó đổ dây chuyền.
Đau nhất là mấy ông lớn không chịu thiệt một mình. Họ đẩy áp lực về phía người mua. Cách họ dùng là kiểu “góp vốn theo tiến độ”. Nghĩa là bà con nộp tiền dù cái móng còn chưa thấy đâu. Rồi dự án dừng. Tiền nằm chết trong đất. Trong khi đó, lãi vay ngân hàng vẫn chạy đều đều mỗi tháng. Rốt cuộc thành cảnh trớ trêu: không có nhà để ở mà vẫn phải trả tiền cho một thứ vô hình trên giấy.
3. Chuyện vợ chồng anh Nam chị Hoa: Bài học bằng nước mắt
Sáu kể bà con nghe một chuyện thiệt. Vợ chồng anh Nam chị Hoa là hai công chức. Cả đời họ mơ một mái nhà để an cư lạc nghiệp. Lúc vay, lãi suất ưu đãi. Mỗi tháng họ trả gốc lẫn lãi chừng 12 triệu. Vậy là còn gồng được.
Rồi hết ưu đãi. Lãi suất thả nổi vọt lên trên 10%. Số tiền phải trả nhảy một phát lên 22 triệu mỗi tháng. Đúng lúc đó, kinh tế đình trệ. Công ty cắt giảm nhân sự. Lương thì chậm. Thế là khoản vay từ giấc mơ biến thành cái “bản án kinh tế”. Đêm nào hai vợ chồng cũng nơm nớp nỗi sợ nợ xấu. Bà con thấy đó, ranh giới giữa giấc mơ và bi kịch nhiều khi chỉ là vài con số phần trăm.
4. Khi “đất vàng” hóa “đất sét” và đất nông nghiệp mất giá
Khi dòng tiền ảo bốc hơi, giá trị thiệt của miếng đất mới lòi ra. Nhiều khu đất chưa có điện, chưa có nước, chưa có đường. Vậy mà từng được thổi giá bằng cả đời tích cóp của người lao động. Giờ thì sao? Người ta rao cắt lỗ 10%, rồi 30%, có chỗ tới 50%. Thế nhưng vẫn vắng người mua.
Tệ hơn nữa, khi giá tài sản thế chấp tụt, ngân hàng yêu cầu nộp thêm tài sản đảm bảo. Nếu không xoay được, nhà sẽ bị phát mãi. Tài sản tích lũy mất trắng. Tên tuổi thì bị ghi vào nợ xấu nhóm 5 trên hệ thống CIC (Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia). Sáu gọi đó là cảnh “vô gia cư về mặt tài chính”. Nghĩa là tay trắng mà còn mang nợ.
5. Hiệu ứng cánh bướm: Chuyện nhà đất đụng tới bữa cơm cả nhà
Bà con đừng nghĩ siết tín dụng chỉ là chuyện của dân buôn đất. Nó như con bướm đập cánh mà gây bão cả nền kinh tế. Người dân mất niềm tin. Họ rút tiền đi mua vàng, mua đô để giữ. Vậy là tiền lẽ ra để sản xuất kinh doanh thì bị “chôn” hết. Hậu quả là hàng hóa thiết yếu như xăng, gạo, sữa cứ leo thang. Trong khi đó, lương thì đứng yên. Cuối cùng, cái khổ dồn về mâm cơm của những gia đình nghèo nhất.
Sáu tui khuyên bà con cách giữ đất nông nghiệp an toàn
Thị trường bây giờ giống như trò chơi với lửa. Mấy ông lớn có chuyên gia tài chính. Họ có luật sư để “ve sầu thoát xác”. Còn bà con mình là người dễ tổn thương nhất. Vậy nên Sáu dặn mấy điều sau:
- Tỉnh táo với lãi suất ưu đãi: Đừng thấy lãi thấp năm đầu mà ham. Phải tính cho tới ngày thả nổi. Lỡ lên 22 triệu một tháng thì mình còn gồng nổi không?
- Coi chừng đòn bẩy: Đừng để mình thành “thanh củi khô” trong cuộc chơi của các ông lớn. Tốt nhất là vay vừa sức mình thôi.
- Ưu tiên giá trị thiệt: Phải phân biệt cho rõ đâu là giá trị thật, đâu là giá ảo do đầu cơ thổi lên. Một mảnh đất nông nghiệp có sổ đỏ rõ ràng, pháp lý sạch sẽ còn hơn cái “đất kim cương” trên giấy.
- Kiểm tra pháp lý kỹ càng: Trước khi xuống tiền, nhớ kiểm tra quy hoạch cho rõ. Hãy coi kỹ quy hoạch đất đai. Như vậy mới tránh dính tranh chấp đất đai hay quy hoạch treo.
Bà con nhớ giùm Sáu, nhà đất là chuyện cả đời, đừng vội. Cứ giữ cái đầu lạnh và cái lòng vững. Như vậy thì dù thị trường có bão táp cỡ nào, mái nhà của mình vẫn còn đó. Sáu tui chúc bà con bình an, vững vàng và sớm an cư lạc nghiệp! Nếu thấy bài viết hữu ích, bà con ghé trang chủ Sáu Bình đọc thêm nhiều bài về đất nông nghiệp nữa nhé.