Bà con mình ơi, Sáu Bình nói thiệt lòng nè: đất bạc màu không có nghĩa là đất bỏ đi. Nhiều nhà cứ nhìn đám ruộng cằn cỗi, trồng lúa hoài mà thu chẳng được bao nhiêu rồi thở dài. Nhưng ở xã Cẩm Bình, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, bà con đã làm được một chuyện mà mấy năm trước ai cũng tưởng không thể: biến việc trồng cây dược liệu trên đất bạc màu thành hướng đi cho thu nhập gấp ba, gấp bốn lần trồng lúa.
Câu chuyện này Sáu Bình mê lắm. Nó đúng cái tinh thần mình hay nói với bà con: đất nào cũng có đường sống, quan trọng là mình chọn đúng cây, đúng cách và đúng người đồng hành. Hôm nay mình kể lại cho bà con nghe cho tường tận nghen.
Vì sao cây dược liệu lại hợp với đất bạc màu?
Trước đây mấy thôn Ngụ Quế, Tam Đồng, Yên Khánh của xã Cẩm Bình chủ yếu trồng lúa với hoa màu. Mà đất thì bạc màu, năng suất năm được năm mất. Bà con làm quần quật cả vụ mà tiền bạc chẳng dư dả gì. Nản là phải.
Rồi có người mạnh dạn đưa cây kim tiền thảo vào trồng thử. Đây là một loại cây dược liệu quen thuộc. Ai dè cây hạp đất, lớn phây phây trên chính cái vùng mà lúa với hoa màu chê. Tới nay đã gần 50 hộ dân tham gia. Bà con trồng khoảng 4 ha, trong đó có 3 ha trồng tập trung ngoài xứ đồng Làng, đồng Cựa và 1 ha tận dụng ngay trong vườn nhà.
Sáu Bình thấy đây là một hướng đi khôn ngoan. Thay vì cố ép đất làm cái nó không làm được, bà con chọn cây phù hợp với chất đất. Nếu bà con đang phân vân chưa biết trồng cây gì có giá trị kinh tế cao, thì mô hình cây dược liệu này là một gợi ý đáng suy nghĩ.
Trồng cây dược liệu trên đất bạc màu lời được bao nhiêu?
Đây là phần bà con quan tâm nhất, mà Sáu Bình cũng khoái nói tới nhất. Cứ tính trên một sào (500m²) cho dễ hình dung nghen:
- Cây kim tiền thảo: trồng được 2 đến 3 vụ mỗi năm. Bà con thu 7 đến 8 tạ dược liệu khô, bán giá ổn định 16.000 đồng/kg. Tính ra mỗi vụ bỏ túi 7 đến 10 triệu đồng.
- Cây lúa: làm 2 vụ, thu chừng 5 tạ cả năm. Giá thì thấp mà bấp bênh. Trừ chi phí ra còn lại chẳng đáng bao nhiêu.
Nói gọn lại: trồng cây dược liệu trên đất bạc màu cho thu nhập gấp 3 đến 4 lần trồng lúa. Như gia đình ông Nguyễn Trọng Lý ở thôn Ngụ Quế, với 2 sào đất, mỗi vụ thu về 7 đến 9 triệu đồng một sào. Nhờ nguồn thu ổn định này mà bà con lo được cho con cái ăn học đàng hoàng. Với Sáu Bình, đó mới là cái lời lớn nhất.
Con số này làm mình nhớ tới nhiều mô hình làm giàu khác. Bà con nào muốn tham khảo thêm cách bà con quê mình vươn lên thì đọc bài làm giàu ở nông thôn với 11 mô hình bỏ phố về quê hái ra tiền nghen.
Trồng cây dược liệu có cực không, có hại đất không?
Bà con đừng lo, cây kim tiền thảo dễ tính lắm. Sáu Bình liệt kê mấy cái hay của nó cho bà con nghe:
- Cây dễ trồng, không tốn nhiều công chăm sóc. Người lớn tuổi, phụ nữ hay ai sức khỏe hạn chế đều làm được.
- Không cần dùng thuốc diệt cỏ, không xịt thuốc trừ sâu. Vừa đỡ tốn tiền đầu vào, vừa giữ được đất sạch.
- Cây chịu được thời tiết thất thường, hạn chế rủi ro mất mùa. Thời buổi biến đổi khí hậu này, đó là điểm cộng rất lớn.
Trồng cây dược liệu mà không phá đất, không hại môi trường thì đúng là của để dành cho đời sau. Đây cũng là điều Sáu Bình luôn nhắc bà con khi tính chuyện lâu dài. Nó giống như khi mình bàn về mô hình trồng cây ngưu bàng cho hiệu quả kinh tế cao, cũng là một loại cây dược liệu đáng để bà con ngó qua.
Bí quyết nằm ở sự liên kết ba nhà
Sáu Bình nói thiệt, trồng được cây tốt mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại quyết định bà con có bền hay không, chính là đầu ra. Ở Cẩm Bình, họ làm được nhờ chuỗi liên kết chặt chẽ giữa ba bên:
- Người nông dân: trực tiếp trồng, tận dụng đất vườn và đất đồng bạc màu.
- Hợp tác xã Sản xuất cây dược liệu và Dịch vụ tổng hợp: lập từ năm 2016, làm cầu nối, hỗ trợ kỹ thuật và đứng ra ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho bà con.
- Doanh nghiệp (Công ty CP Dược Hà Tĩnh): ký bao tiêu toàn bộ sản phẩm sau thu hoạch, bảo đảm đầu ra và giá cả ổn định.
Có hợp tác xã đứng ra lo, có doanh nghiệp bao tiêu, bà con cứ yên tâm trồng mà không sợ điệp khúc “được mùa mất giá”. Cái sức mạnh của hợp tác xã lớn lắm bà con à. Muốn hiểu rõ hơn cách bà con nơi khác làm ăn kiểu này, mời đọc thêm bài mô hình hợp tác xã khai thác hiệu quả đất nông nghiệp ở Hồng Minh.
Sáu Bình gửi gắm đôi lời
Câu chuyện cây kim tiền thảo ở Cẩm Bình cho mình thấy một điều: đất bạc màu không phải là dấu chấm hết. Có khi nó lại là điểm khởi đầu cho một hướng đi mới. Từ vùng chuyên lúa năng suất bấp bênh, bà con đã dựng nên vùng chuyên canh dược liệu an toàn, có liên kết, có đầu ra.
Sáu Bình mong bà con mình, ai đang có đất bạc màu, đừng vội nản. Hãy tìm hiểu kỹ chất đất, chọn cây phù hợp. Quan trọng nhất là tìm được người đồng hành đáng tin cậy để lo đầu ra. Trồng cây dược liệu trên đất bạc màu chỉ là một trong nhiều con đường, nhưng nó chứng minh rằng đất cằn vẫn có thể nở hoa nếu mình làm đúng cách.
Bà con nào muốn nhìn bức tranh lớn hơn về ruộng đồng nước mình thì ghé đọc bài đất nông nghiệp Việt Nam: thách thức, cơ hội và tầm nhìn phát triển nghen. Bà con muốn tìm hiểu thêm về định hướng phát triển cây dược liệu của nhà nước thì có thể tham khảo thông tin trên cổng thông tin Bộ Y tế. Thương chúc bà con mưa thuận gió hòa, mùa nào cũng trúng!