Bà con ơi, lại là Sáu Bình đây. Chuyện mua bán đất giấy tay là nỗi lo của biết bao gia đình mình. Bữa rồi có anh Tư cuối xóm chạy qua, mặt mày lo lắng: “Sáu ơi, miếng đất tui mua giấy tay hồi 2018 tới giờ chưa làm được sổ đỏ, kẹt quá Sáu. Nghe đồn Nhà nước sắp cho làm sổ, có thiệt hông Sáu?”.
Câu này Sáu nghe nhiều bà con hỏi lắm rồi. Chuyện mua bán đất giấy tay mười mấy năm trời “treo” pháp lý. Muốn bán thì không bán được. Muốn thế chấp vay vốn cũng chịu. Nhưng nay có tin vui. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất sửa Luật Đất đai 2024 để gỡ đúng cái nút thắt này. Sáu ngồi gom hết lại, nói cho bà con dễ hiểu nghen.
Mua bán đất giấy tay giai đoạn 2014–2024 sắp được cấp sổ đỏ
Đây là nội dung Sáu mừng nhất cho bà con. Đề xuất tính công nhận quyền sử dụng đất cho nhiều trường hợp chuyển nhượng nhà đất bằng giấy viết tay. Các trường hợp này diễn ra từ sau ngày 01/7/2014 đến trước ngày 01/8/2024. Tức là trước lúc Luật Đất đai 2024 có hiệu lực.
Vì sao Nhà nước tính làm vậy? Bởi suốt hơn mười năm qua, một lượng lớn giao dịch là thiệt ngoài đời nhưng lại kẹt giấy tờ. Hậu quả là bà con không làm sổ đỏ được. Bà con cũng không thực hiện được quyền mua bán hay thế chấp. Lại hay sinh tranh chấp đất đai. Gỡ được cái này là gỡ luôn nỗi lo cho biết bao gia đình.
Nhưng Sáu dặn kỹ: việc cấp sổ không làm đại trà đâu nghen. Phải đi kèm tiêu chí rõ ràng để chặn mấy người trục lợi. Nên bà con nào có đất giấy tay thì lo gom giấy tờ. Gom luôn chứng cứ sử dụng đất cho đầy đủ, rồi chờ quy định chính thức. Muốn biết phân biệt sổ thật giả ra sao, bà con xem thêm bài phân biệt sổ hồng và sổ đỏ của Sáu nghen.
Mua bán đất giấy tay trong khu vực chờ thu hồi: siết chặt ra sao?
Chỗ này bà con đầu tư đất phải nghe cho rõ. Với đất đã có thông báo thu hồi, bà con vẫn được quyền chuyển nhượng, tặng cho hay góp vốn. Quyền định đoạt tài sản của mình vẫn còn nguyên.
Nhưng có một điểm mới. Người nhận chuyển nhượng chỉ được hưởng quyền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Mức hưởng đúng bằng người chủ đất bị thu hồi trước đó thôi. Nói thẳng ra là để chặn kiểu mua đất “đón đền bù”. Tức là ôm đất khu quy hoạch chờ trục lợi tiền giá đền bù đất nông nghiệp. Cái này giúp giải phóng mặt bằng công bằng, minh bạch hơn. Nhờ vậy cũng đỡ cảnh đầu cơ làm khổ người ở thiệt.
Gỡ vướng đất trồng lúa và đất nguồn gốc phức tạp
Với đất trồng lúa, đề xuất bỏ quy định bắt cá nhân phải lập phương án sử dụng đất khi nhận chuyển nhượng vượt hạn mức. Điều kiện là đã có dự án đầu tư phù hợp. Bớt một thủ tục trung gian là bớt tốn kém. Nhờ đó đất đai cũng khai thác hiệu quả hơn.
Còn đất lấn chiếm hay đất giao trái thẩm quyền hồi xưa thì xử lý linh hoạt hơn. Nhà nước căn cứ vào thực tế sử dụng đất mà gỡ, chớ không cứng nhắc như cũ. Bà con nào lâu nay vướng chuyển đổi mục đích sử dụng đất thì để ý. Đất nông nghiệp nguồn gốc lằng nhằng cũng nên theo hướng này.
Vì sao phải sửa Luật Đất đai 2024 sớm vậy?
Có bà con thắc mắc: Luật Đất đai 2024 mới chạy gần hai năm, sao đã sửa? Sáu nói thiệt, dù đã có tới 26 văn bản hướng dẫn nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Chuyện bảng giá đất, bồi thường, phân cấp thẩm quyền vẫn vướng. Lần này dự kiến chỉnh khoảng 65 điều. Hướng sửa là luật hóa mấy cơ chế thí điểm đã chạy tốt. Đồng thời đẩy mạnh phân cấp cho tỉnh huyện, khơi thông nguồn lực đất đai để phát triển kinh tế. Bà con muốn tra cứu văn bản gốc thì lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia cho chính thống nghen.
Sáu Bình dặn dò
Tóm gọn cho bà con dễ nhớ. Đất mua bán đất giấy tay giai đoạn 2014–2024 đang có cửa được cấp sổ đỏ. Đất chờ thu hồi thì siết lại để chặn trục lợi. Đất trồng lúa với đất nguồn gốc phức tạp thì được gỡ thủ tục.
Nhưng đây mới là đề xuất, chưa thành luật chính thức. Nên bà con đừng nghe cò mồi hối thúc mà vội xuống tiền. Cứ lo gom giấy tờ đầy đủ. Sau đó ra Văn phòng đăng ký đất đai địa phương hỏi cho chắc trước khi giao dịch. Có gì khó cứ ghé trang Sáu Bình nhắn cho Sáu, mình cùng ngồi gỡ nghen!
Lưu ý: Bài viết tổng hợp theo đề xuất sửa đổi Luật Đất đai và quy định hiện hành, mang tính tham khảo. Trường hợp cụ thể bà con nên hỏi cơ quan địa chính địa phương hoặc luật sư.