Bà con ơi, lại là Sáu Bình đây. Đất thổ cư và cái ký hiệu chữ “T” trên sổ đỏ đang làm nhiều bà con đau đầu lắm. Bữa trước có chú Tư ngoài quê gọi cho Sáu, giọng lo lắm. Chú hỏi: “Sáu ơi, hồi xưa người ta cấp cho tui cuốn sổ đỏ ghi chữ T, nói là đất thổ cư. Vậy mà giờ tui đi đổi sổ, cán bộ lại nói đó là đất trồng trọt. Rốt cuộc đất nhà tui là đất ở hay đất ruộng vậy Sáu?”.
Câu hỏi nghe đơn giản. Nhưng nó dính tới quyền lợi cả đời, có khi tới tiền tỷ chớ không chơi. Hiểu lộn cái chữ T này là dễ bị thiệt khi tách thửa, đền bù, sang tên cho con cháu. Vì vậy, bữa nay Sáu gom hết quy định lại, nói cho bà con dễ hiểu nghen.
Đất thổ cư là gì, vì sao bà con hay nhầm với chữ “T”?
Trước hết, mình phải hiểu cho rõ. Đất thổ cư là cách bà con mình quen gọi đất ở. Đây là loại đất được phép xây nhà, cất cửa để ở lâu dài.
Còn chữ “T” in trên sổ đỏ ngày xưa thì lại là chuyện khác. Nó thay đổi cách hiểu qua từng thời kỳ. Chính vì vậy mới sinh ra cảnh người cấp sổ giải thích một đằng, người làm thủ tục giải thích một nẻo. Bà con an tâm, Nhà nước không bỏ rơi mình đâu. Đã có quy định mới ra để gỡ đúng cái vướng này.
Chữ “T” trên sổ đỏ thay đổi cách hiểu qua các thời kỳ ra sao?
Để bà con khỏi nhức đầu, Sáu liệt kê lại theo từng mốc thời gian cho dễ nhớ:
- Từ năm 1981: Chữ “T” được hiểu là đất khu vực thổ cư. Hồi đó khái niệm này rộng lắm. Nó bao gồm cả đất ở, đất xây trường học, trạm xá, trụ sở, kho tàng trong khu dân cư.
- Từ năm 1989: Cái cục “đất khu vực thổ cư” hồi xưa được tách ra làm hai. Một phần là đất khu dân cư (đất ở). Một phần là đất chuyên dùng (đất xây dựng, giao thông, thủy lợi).
- Từ năm 1993 đến 1995: Đất có mục đích để ở được ký hiệu bằng chữ “T”. Nhưng đây mới là chỗ kẹt. Hồi đó chưa kết luận rõ toàn bộ diện tích ghi trên sổ có phải là đất ở hết hay không.
Hiểu tới đây bà con thấy rồi đó. Chữ “T” không phải lúc nào cũng là đất ở trăm phần trăm. Đó là lý do vì sao bây giờ đi làm thủ tục, người ta phải xác định lại cho rạch ròi.
Sổ đỏ ghi chữ “T” thì xác định đất ở thế nào theo quy định mới?
Đây là phần quan trọng nhất, bà con để ý nghen. Để gỡ vướng cho dân, Nhà nước đã có cơ chế tháo gỡ rõ ràng. Theo quy định mới nhất, mấy ký hiệu kiểu như “T”, “TV”, “TQ”, “TTT” đều được xem là ghi chung đất ở với đất khác. Mấy chữ ghi tay như “thổ cư”, “làm nhà ở”, “đất ở + vườn” cũng vậy. Tức là trong cái diện tích đó có phần đất ở. Nhưng nó chưa tách ra cụ thể bao nhiêu mét.
Vậy xác định phần đất ở bao nhiêu? Cơ quan chức năng hướng dẫn làm theo mấy cách sau:
- Căn cứ vào hồ sơ gốc: Bà con lục lại giấy tờ và quá trình sử dụng thực tế từ xưa tới giờ. Đó là cơ sở để xác định diện tích đất ở.
- Làm chung khi đăng ký biến động: Khi bà con đi tách thửa hay sang tên, cơ quan cấp sổ có trách nhiệm xác định luôn diện tích đất ở cho mình. Nhờ vậy, bà con không phải đi tới đi lui nhiều lần.
- Làm thủ tục riêng nếu cần gấp: Trường hợp bà con muốn xác định rõ phần đất ở ngay, thì cứ làm thủ tục riêng theo quy định.
Bà con nào đang muốn hợp thức hóa nhà cửa thì xem thêm bài cấp sổ đỏ cho nhà ở xây trên đất nông nghiệp của Sáu nghen.
Bà con cần làm gì để bảo vệ quyền lợi miếng đất của mình?
Sáu nói thiệt lòng. Đất đai là mồ hôi nước mắt cả đời. Đừng để cái chữ ký hiệu mơ hồ làm mình mất quyền lợi. Vì vậy, Sáu khuyên bà con mấy việc:
- Giữ kỹ hết giấy tờ gốc. Đó là sổ đỏ cũ, biên lai thuế, giấy tờ mua bán, hồ sơ xin cấp đất ngày xưa. Càng đủ giấy tờ, càng dễ chứng minh đất ở.
- Khi cán bộ giải thích chữ T theo hướng bất lợi, bà con cứ bình tĩnh. Mình đề nghị xác định diện tích đất ở dựa trên hồ sơ và quá trình sử dụng theo đúng quy định mới.
- Trường hợp phức tạp, nhờ luật sư coi giùm hồ sơ trước khi ký. Tốn chút phí mà yên cái bụng.
Sáu cũng nhắc thêm. Dạo này có mấy lỗi về sổ đỏ dễ bị phạt lắm. Có lỗi phạt tới cả trăm triệu, như chậm sang tên hay tự ý sửa nội dung trên sổ. Bà con đừng tự tay sửa chữ trên sổ rồi mang họa nghen. Muốn phân biệt giấy tờ cho rõ, bà con đọc thêm bài phân biệt sổ hồng và sổ đỏ nha.
Sáu Bình dặn dò
Tóm lại cho gọn. Chữ “T” trên sổ đỏ ngày xưa thường gắn với đất thổ cư. Nhưng nó không phải lúc nào cũng là đất ở trăm phần trăm. Muốn biết chính xác phần đất ở bao nhiêu, bà con phải căn cứ hồ sơ gốc. Sau đó nhờ cơ quan chức năng xác định lại theo quy định tháo gỡ mới.
Đừng nghe ai nói miệng một câu mà hoang mang. Cứ giữ giấy tờ cho đủ. Làm thủ tục cho đàng hoàng. Như vậy quyền lợi của bà con sẽ được bảo vệ.
Có gì khó về cái chữ T này, bà con cứ nhắn Sáu. Mình cùng ngồi gỡ. Chúc bà con giữ vững miếng đất, sang tên cho con cháu suôn sẻ, cầm cuốn sổ rõ ràng trên tay cho yên cái bụng nghen!
Lưu ý: Bài viết tổng hợp theo quy định pháp luật đất đai hiện hành, mang tính tham khảo. Trường hợp cụ thể bà con nên hỏi cơ quan địa chính địa phương hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác.