Tuần rồi có chú Tư ở Long An nhắn cho tôi tấm hình mảnh đất. Kèm theo là một câu hỏi nghe mà thương: “Sáu ơi, đất nhà tôi ở mấy chục năm rồi, giờ lên thổ cư phải đóng bao nhiêu tiền?” Tôi hỏi vài câu là biết ngay. Nhà chú thuộc diện được miễn tiền sử dụng đất mà chú không hề hay. Suýt chút nữa chú đi vay nóng để đóng một khoản đáng lẽ không phải đóng. Vì vậy hôm nay tôi viết bài này. Tôi muốn nói thật rõ cho bà con về Luật Đất đai mới và 2 trường hợp được miễn 100% tiền sử dụng đất khi lên thổ cư.
Luật Đất Đai Mới Nói Gì Về Việc Miễn Tiền Sử Dụng Đất?
Nói thẳng cho bà con dễ hiểu. Luật Đất đai 2024 còn được quen gọi là Luật Đất đai 2025. Lý do là các mốc quan trọng có hiệu lực từ năm nay. Luật này mở ra một điểm rất nhân văn. Đó là có trường hợp bà con được công nhận đất ở mà không phải nộp một đồng nào.
Cái gốc của chuyện này là một khái niệm bà con phải nhớ. Đó là hạn mức công nhận đất ở. Hiểu đơn giản, đây là phần diện tích tối đa mà Nhà nước công nhận là đất ở cho mỗi hộ. Phần đó không bị thu tiền. Hạn mức này do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định. Vì vậy mỗi tỉnh một khác. Nội thành thường thấp hơn vùng quê.
Điểm mấu chốt bà con cần nắm là gì? Nhà nước nhìn vào thực tế bà con đã ở ổn định bao lâu nay. Rồi Nhà nước thừa nhận phần đất đó vốn đã là đất ở từ lâu. Đây là việc hợp thức hóa lịch sử, chứ không phải xin xỏ ai. Bà con có thể tham khảo toàn văn quy định tại Thư viện Pháp luật để nắm rõ hơn.
Trường Hợp 1: Đất Đã Có Sổ Nhưng Còn Ghi Là Đất Vườn, Ao
Trường hợp này rất phổ biến ở quê. Bà con có sổ đỏ rồi. Nhưng nhìn kỹ thì một phần diện tích lại ghi là đất vườn hoặc ao liền kề. Trong khi thực tế cả nhà đã ở trên đó mấy chục năm.
Vậy giải quyết thế nào? Nếu bà con đã có nhà ở ổn định lâu dài, bà con xin công nhận lại thành đất ở. Khi đó, phần nằm trong hạn mức được miễn 100% tiền sử dụng đất. Trường hợp này không bắt buộc mốc thời gian cứng. Nó dựa trên thực tế bà con sử dụng ổn định.
Trường Hợp 2: Đất Chưa Có Sổ, Cấp Sổ Đỏ Lần Đầu
Đây là đất cha ông để lại. Đất ở lâu đời mà chưa từng có giấy chứng nhận. Với trường hợp này, luật có một mốc rất quan trọng. Đó là nhà ở phải được xây dựng trước ngày 01/07/2014.
Nếu nhà ở ổn định, không tranh chấp và có trước mốc đó, bà con được làm sổ. Khi làm sổ đỏ lần đầu, phần đất trong hạn mức cũng được miễn 100% tiền sử dụng đất. Đây chính là cách hợp pháp hóa tài sản ông bà để lại mà không tốn khoản lớn.
Điều Kiện Để Bà Con Được Miễn Tiền Sử Dụng Đất
Luật tốt nhưng có điều kiện. Tôi liệt kê ra đây cho bà con dễ đối chiếu:
- Tính ổn định: Bà con dùng đất liên tục để ở, không bỏ hoang.
- Tính hợp pháp: Đất không tranh chấp, không dính quy hoạch đường sá, trường học.
- Trong hạn mức: Chỉ phần diện tích trong hạn mức mới được miễn.
Riêng điều cuối, bà con phải nhớ kỹ. Phần vượt hạn mức vẫn phải nộp tiền theo giá đất lúc làm thủ tục. Vì vậy, đừng nghe ai nói miễn hết rồi mừng vội.
Hồ Sơ Chứng Minh Cần Chuẩn Bị Những Gì?
Tôi hay ví hồ sơ giống giấy khai sinh của mảnh đất. Có đầy đủ thì nói chuyện mới chắc. Bà con nên gom sẵn mấy thứ sau:
- Biên lai nộp thuế nhà đất hoặc thuế nông nghiệp qua các năm.
- Giấy tờ kê khai, đăng ký đất đai cũ.
- Sổ hộ khẩu cũ có ghi thời gian sinh sống.
- Giấy mua bán viết tay có xác nhận của địa phương.
- Giấy phép xây dựng cũ nếu còn giữ.
Quan trọng nhất là giấy xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã. Giấy này ghi rõ thời điểm bắt đầu sử dụng đất và làm nhà. Đây là tờ giấy có sức nặng nhất trong cả bộ hồ sơ.
Phân Biệt “Công Nhận Đất Ở” Và “Chuyển Mục Đích Sử Dụng Đất”
Chỗ này rất nhiều bà con nhầm. Mà nhầm là mất quyền lợi. Tôi nói thật chậm cho dễ nhớ.
Công nhận đất ở là Nhà nước thừa nhận cái đã có sẵn. Bà con đã ở, đã có nhà từ lâu rồi. Đây là việc được miễn tiền trong hạn mức.
Còn chuyển mục đích theo nhu cầu lại khác. Đó là khi bà con đang có đất nông nghiệp trống. Rồi bà con chủ động xin lên đất ở để xây mới. Trường hợp này thường phải nộp tiền sử dụng đất. Vì vậy, đừng đánh đồng hai chuyện này với nhau.
Chính Sách Này Lợi Cho Bà Con Thế Nào?
Tôi nói không ngoa, đây là một bước tiến thật sự. Về tiền bạc, có hộ tiết kiệm vài chục triệu. Có thửa lớn tiết kiệm cả tỷ đồng. Số tiền đó để dành xây nhà, lo cho con cái ăn học, chẳng tốt hơn sao.
Về pháp lý, đất có sổ đàng hoàng thì giá trị tăng hẳn. Bà con thế chấp vay vốn ngân hàng dễ hơn. Cho tặng, thừa kế hay sang nhượng cũng thuận lợi. Một mảnh đất giấy tờ rõ ràng luôn đáng giá hơn.
Đôi Lời Sáu Bình Gửi Bà Con
Tóm lại, Luật Đất đai mới đã lắng nghe tiếng nói của người dân. Nó giải quyết tận gốc cái bất cập bao năm. Nhưng luật chỉ mạnh khi bà con hiểu luật và dám đi làm thủ tục. Của ông bà để lại, đừng để thiệt chỉ vì chưa nắm rõ quyền của mình.
Lời khuyên thật lòng của tôi đây. Trước khi làm gì, bà con cứ lên Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện. Hoặc gặp cán bộ địa chính xã để hỏi cho rõ hạn mức. Mỗi nơi một con số, hỏi trước cho chắc. Bà con cũng nên đọc thêm bài Cách Tính Giá Đền Bù Đất Nông Nghiệp Theo Luật Đất Đai 2025 để hiểu rõ hơn quyền lợi.
Còn thắc mắc gì về việc miễn tiền sử dụng đất, bà con cứ để lại câu hỏi ở phần bình luận. Sáu Bình sẽ hỗ trợ hết sức trong khả năng.