Mấy năm nay tôi nghe cụm từ bỏ phố về quê nhiều hơn hẳn. Có người hỏi tôi rất thật lòng. Về quê sống được không anh Sáu? Tôi làm nghề đất, đi nhiều vùng, gặp nhiều người. Tôi thấy câu trả lời không nằm ở chữ được hay không được. Nó nằm ở chỗ mình chuẩn bị tới đâu.
Gần đây tôi được nghe kể về một mô hình ở vùng đất phèn mặn ven đầm Nha Phu, Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa. Đó là câu chuyện cây nhàu của anh Khưu Văn Chương. Một người rời tập đoàn viễn thông để về quê làm nông sản. Tôi xin chia sẻ lại như một lát cắt để bà con tham khảo.
Bỏ phố về quê: chuyện anh kỹ sư công nghệ thông tin về Khánh Hòa
Anh Chương sinh năm 1980, quê thị xã Ninh Hòa. Anh tốt nghiệp ngành Công nghệ Thông tin năm 2003. Sau đó anh làm việc 13 năm tại Tập đoàn Viettel. Thu nhập lúc đó khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng.
Năm 2018, sau một biến cố gia đình, anh nghỉ việc ở thành phố. Anh về quê bắt đầu lại từ đầu. Nghe kể thì đơn giản. Nhưng ai từng đứng ở ngã ba đó đều hiểu nó không nhẹ nhàng chút nào.
Động lực phía sau quyết định rời phố
Anh Chương từng nói một câu mà tôi rất thích. “Tôi quan niệm công việc hạnh phúc là công việc không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân, mà còn tạo ra giá trị cho cộng đồng xung quanh.”
Tôi nghĩ đây mới là phần cốt lõi. Nhiều người khi tính chuyện bỏ phố về quê chỉ nhìn vào con số. Nhưng con số không giữ chân người ta được lâu. Cái giữ chân là lý do mình về.
Nếu bà con muốn nhìn thêm một góc khác, có thể đọc bài Bỏ Phố Về Quê 2026: Thực Trạng Và Bài Học Xương Máu. Trong đó tôi có nhắc tới cả những trường hợp không thuận lợi.
Vì sao cây nhàu hợp với vùng đất phèn mặn ven đầm Nha Phu, Ninh Hòa?
Cây nhàu vốn mọc hoang khắp miền Tây. Nhiều nơi bà con còn coi nó là cây tạp. Nhưng chính đặc tính hoang dại đó lại là lợi thế.
Cây dễ sống, ít tốn công chăm sóc
- Sinh trưởng tốt trên đất phèn và bờ vuông nuôi tôm.
- Chịu được điều kiện thời tiết khắc nghiệt của vùng.
- Không cần dùng phân bón hay thuốc hóa học.
- Chỉ cần làm cỏ và tưới nước định kỳ lúc cây còn nhỏ.
Ông Lê Hoàng Mét, một nông dân liên kết trong vùng, kể lại rất mộc. “Cây nhàu dễ trồng, không cần phân thuốc, chỉ làm cỏ và tưới nước định kỳ lúc nhỏ.” Nghe đơn giản vậy thôi.
Giá trị chưa được khai thác hết ở Việt Nam
Ở Mỹ và Úc, nước cốt nhàu đã được thương mại hóa từ lâu. Giá bán khá cao. Còn ở mình, trái nhàu chủ yếu dùng thủ công hoặc bán tươi giá thấp.
Khoảng cách đó chính là chỗ trống. Anh Chương nhìn thấy và chọn bước vào. Cách nhìn này khá giống mô hình cây mãng cầu xiêm mà tôi từng chia sẻ trước đây.
Vốn liếng và quy mô: vài con số để bà con hình dung
Tôi ghi lại đây theo thông tin được chia sẻ. Bà con nên xem như số liệu tham khảo, không phải khuôn mẫu áp cho mọi nơi.
- Vốn đầu tư ban đầu gần 2 tỷ đồng cho đất, giống, máy móc và nhà xưởng.
- Riêng 700 triệu đồng dùng để chuyển 5ha đất nuôi tôm sang trồng nhàu hữu cơ.
- Số lượng khoảng 15.000 gốc nhàu trên diện tích 5ha.
- Vùng nguyên liệu liên kết mở rộng lên tới 50ha với các hộ dân địa phương.
Con số gần 2 tỷ đồng không nhỏ. Đây là điểm nhiều người hay bỏ qua khi mơ chuyện bỏ phố về quê. Vốn phải đủ để nuôi mình qua giai đoạn cây chưa cho trái.
Trước khi chuyển đổi mục đích trên đất của mình, bà con cần kiểm tra kỹ pháp lý. Có thể tham khảo bài Chuyển Đổi Đất Ruộng Sang Đất Trồng Cây Lâu Năm 2026. Mỗi địa phương một quy định, nên hãy đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền.
Quy trình làm nước cốt nhàu: chậm mà chắc
Phần này tôi thấy thú vị nhất. Nó cho thấy làm nông sản chế biến không hề nhanh.
- Chỉ thu hoạch trái nhàu đạt độ chín từ 80% trở lên.
- Rửa sạch bằng hệ thống nước áp lực cao.
- Ủ tự nhiên trong khoảng 12 tháng để lên men.
- Dùng máy tách dịch để lấy nước cốt nguyên chất.
- Trung bình 4kg nhàu tươi cho ra 1 lít nước cốt.
Mười hai tháng ủ là mười hai tháng chờ. Trong lúc đó vẫn phải trả tiền điện, tiền công, tiền đất. Ai tính chuyện chế biến sâu thì nên tính luôn dòng tiền cho quãng chờ này.
Khó khăn lớn nhất của anh Chương là mùi hăng đặc trưng của trái nhàu. Anh đã xử lý được mà vẫn giữ hoạt chất. Đó là kết quả của thử và sai nhiều lần.
Kết quả và giá trị lan tỏa cho bà con quanh vùng
Về mặt kinh doanh
Sản phẩm mang thương hiệu SK NONI JUICE đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao vào năm 2024. Sản lượng tiêu thụ trên 10.000 lít nước cốt mỗi năm. Lợi nhuận được chia sẻ ở mức khoảng 2 tỷ đồng mỗi năm.
Giá bán dao động từ 75.000 đồng một hộp 10 gói 30ml, tới 350.000 đồng một chai 750ml. Bà con quan tâm chuẩn OCOP có thể tìm hiểu thêm tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Về mặt cộng đồng
Hộ ông Lê Hoàng Mét trồng khoảng 2.000 gốc nhàu. Với giá thu mua 6.000 đồng một ký trái tươi, ông thu về trung bình 3 triệu đồng mỗi tháng. Không phải con số lớn. Nhưng là khoản đều đặn trên phần đất trước đây bỏ trống.
Xưởng còn tạo việc làm thời vụ cho lao động địa phương. Học sinh, sinh viên phụ đóng gói cũng có thêm tiền trang trải học phí.
Cách làm này gợi tôi nhớ tới mô hình du lịch nông nghiệp vườn nho sữa hữu cơ. Điểm chung là kéo được bà con xung quanh cùng đi.
Vài điều nên tìm hiểu trước khi bỏ phố về quê làm nông
Tôi không dám khuyên ai nên hay không nên. Tôi chỉ liệt kê những chỗ mà nhiều người khi đi xem đất thường vấp phải.
Pháp lý thửa đất
Hãy kiểm tra quy hoạch, loại đất và hiện trạng trước khi xuống tiền. Nếu định dựng nhà xưởng, cần đọc kỹ quy định xây dựng trên đất nông nghiệp. Tùy từng trường hợp mà cách xử lý sẽ khác nhau.
Đầu ra của sản phẩm
Trồng được là một chuyện. Bán được lại là chuyện khác. Anh Chương có nền tảng công nghệ nên xoay xở tốt hơn ở phần thị trường.
Dòng tiền dự phòng
Nên tính đủ chi phí sinh hoạt cho ít nhất hai tới ba năm đầu. Đây là phần nhiều người hay tính thiếu.
Chọn đúng mảnh đất
Đất hợp cây, hợp nước, hợp đường đi mới bền. Bà con có thể tham khảo thêm kinh nghiệm chọn đất vườn trước khi quyết định.
Góc nhìn của tôi về câu chuyện bỏ phố về quê này
Tôi không nghĩ ai cũng nên bỏ phố về quê. Cũng không nghĩ về quê là thất bại. Mỗi người một hoàn cảnh.
Điều tôi thấy đáng học ở anh Chương là cách chọn cây. Anh không mang một giống lạ về ép đất phải chịu. Anh chọn thứ vốn đã sống khỏe trên đất phèn quê mình. Rồi anh cộng thêm phần chế biến và thương hiệu.
Từ một cây mọc hoang thành sản phẩm OCOP 4 sao. Hành trình đó mất nhiều năm. Nó không phải phép màu. Nó là sự kiên trì cộng với việc hiểu đất.
Nếu bà con đang cân nhắc một hướng đi tương tự, hãy đi thật chậm ở giai đoạn đầu. Nên tìm hiểu kỹ, nên hỏi người đi trước, nên đối chiếu thông tin với cơ quan chuyên môn. Đất không chạy đi đâu. Chỉ có tiền của mình là có thể đi mất.
Tôi cũng từng chia sẻ một trường hợp khác trong bài thầy giáo cải tạo 15ha đất hoang. Mỗi câu chuyện một kiểu, nhưng điểm chung đều là làm thật và làm lâu.