Chuyện bỏ phố về quê mấy năm nay không còn xa lạ. Nhưng để đi tới nơi tới chốn thì không phải ai cũng làm được. Có một anh từng chia sẻ với tôi câu chuyện của mình. Nghe xong tôi cứ nhớ mãi. Anh vốn là thầy giáo, dạy học mười mấy năm. Vậy mà một ngày anh gác lại phấn trắng bảng đen. Anh về cải tạo cả một vùng đất hoang dưới chân núi. Tôi kể lại đây không phải để cổ vũ ai bỏ việc. Tôi chỉ muốn bà con mình cùng nhìn một góc. Đất đai, nếu mình đủ kiên trì và chịu học hỏi, sẽ trả lại cho mình điều tử tế.
Bỏ phố về quê: Quyết định “điên rồ” của một thầy giáo
Anh Nguyễn Văn Tuấn quê ở huyện Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Anh từng là giáo viên Toán – Tin ở một trường cao đẳng nghề tại Hà Nội. Sau 14 năm đứng lớp, anh chọn một bước ngoặt lớn. Lúc đó, nhiều người trong xóm gọi thẳng là “điên rồ”. Anh về quê mua lại 150.000 m2 đất chân núi. Khu đất rộng 15 ha, vốn chỉ dùng để chăn thả gia súc. Trước đó chưa ai canh tác trên đó.
Tôi làm nghề bất động sản, lại là người yêu thiên nhiên. Vì vậy tôi hiểu vì sao anh Tuấn lại “mê” khu đất đó. Nhiều người khi đi xem đất chỉ nhìn thấy cỏ dại, đá sỏi, đường xa. Nhưng có người lại nhìn thấy tiềm năng phía sau. Dĩ nhiên, từ tiềm năng tới hiện thực là cả một quãng đường dài. Anh Tuấn phải trả giá không ít mới đi qua được.
Những thất bại ban đầu khi bỏ phố về quê làm nông
Anh Tuấn kể, giai đoạn đầu anh vấp phải đủ thứ khó khăn. Phần lớn là vì thiếu kiến thức chuyên môn. Anh áp dụng kinh nghiệm dân gian nghe được. Đó là kiểu “đào sâu chôn chặt” khi trồng cây có múi. Kết quả là vườn cây không phát triển. Có lúc anh tưởng phải dỡ bỏ hết. Cộng thêm thiên tai khắc nghiệt, số tiền thiệt hại ban đầu lên tới hơn 500 triệu đồng.
Nghe tới đây, tôi thấy nhiều người dễ nản. Nhưng anh thì khác. Bước ngoặt đến khi anh tìm tới một chương trình khởi nghiệp nông nghiệp. Anh được các chuyên gia đồng hành. Từ đó anh thay đổi gần như toàn bộ quy trình canh tác. Cách quản lý trang trại cũng khác đi. Qua quá trình quan sát thị trường, tôi thấy đây là điểm mấu chốt. Đam mê thôi chưa đủ. Phải có khoa học kỹ thuật đi kèm thì mới bền.
Nếu bà con đang ấp ủ một mô hình tương tự, tôi nghĩ nên tìm hiểu kỹ trước khi xuống tiền. Nhất là phần đất đai và giấy tờ. Bà con có thể tham khảo thêm bài viết về đất thổ cư và cách tính hạn mức khi chuyển mục đích. Bài đó giúp nắm rõ hơn phần pháp lý. Tùy từng trường hợp, bà con nên đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Mô hình trang trại tổng hợp: Lấy ngắn nuôi dài
Điều tôi tâm đắc nhất là chiến lược “lấy ngắn nuôi dài”. Anh Tuấn xây khu chăn nuôi để tạo nguồn thu thường xuyên. Anh lấy tiền đó trả công nhân. Anh cũng dùng để mua phân bón cho vườn cây ăn quả dài ngày. Cách làm này giúp anh không bị đứt gãy dòng tiền. Nhờ vậy, anh yên tâm chờ cây cho trái.
Về cơ cấu, vườn có khoảng 400 cây cam và 570 cây bưởi. Khu chăn nuôi thì đa dạng. Có lợn rừng, hươu sao, dê và gà. Tất cả đều nuôi theo hướng thả rông, gần gũi thiên nhiên. Nhìn cách anh bố trí, tôi thấy rõ tư duy của một người làm sư phạm. Mọi thứ đều bài bản, có lớp lang, không làm theo cảm hứng.
Mô hình này khá gần với hướng làm du lịch nông nghiệp mà nhiều bà con đang quan tâm. Nếu ai muốn tìm hiểu sâu hơn, có thể xem thêm mô hình du lịch sinh thái vườn nho hữu cơ. Đó cũng là một góc nhìn hay để tham khảo.
Canh tác hữu cơ: Khi giun đất trở lại khu vườn
Có một chi tiết anh Tuấn kể mà tôi rất thích. Anh trồng các loại hoa xen kẽ trong vườn. Những loài hoa này có màu sắc và mùi hương đặc trưng. Chúng thu hút thiên địch và tạo cân bằng sinh thái. Nhờ vậy, anh hạn chế được sâu bệnh mà không cần lạm dụng thuốc. Anh giảm tối đa thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học.
Dấu hiệu anh mừng nhất là khi giun đất trở lại. Với người làm nông, giun đất về là tín hiệu tốt. Nó cho thấy đất không còn bị nhiễm độc từ thuốc trừ cỏ hay hóa chất. Riêng đàn lợn rừng, anh nuôi bằng phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ. Thức ăn được phối trộn theo hướng dẫn của chuyên gia. Nhờ vậy, anh giảm được dịch bệnh và chi phí.
Là người yêu thiên nhiên, tôi tin cách làm này rất đáng quý. Nó không chỉ tốt cho túi tiền. Nó còn tốt cho đất, cho nước và cho người sống quanh đó. Đất mình đối xử tử tế thì đất mới ở lại lâu dài.
Hiệu quả kinh tế và tầm nhìn của người bỏ phố về quê
Sau khoảng 4 năm kiên trì, trang trại đi vào giai đoạn ổn định. Anh Tuấn cho biết vườn cây dự kiến mang về khoảng 300 triệu đồng mỗi năm. Chăn nuôi duy trì khoảng 600 triệu đồng mỗi năm. Nguồn thu này đến từ lợn rừng, nhung hươu và các vật nuôi khác. Cộng lại, tổng doanh thu ước tính gần 1 tỷ đồng mỗi năm.
Tôi xin nói rõ một điều. Đây là con số của riêng anh Tuấn trong điều kiện cụ thể của anh. Không phải ai làm cũng đạt được như vậy. Mỗi vùng đất, mỗi thời điểm và mỗi cách quản lý cho kết quả khác nhau. Bà con nên xem đây là một câu chuyện để học hỏi. Đừng xem đó là lời cam kết hay bảo đảm về lợi nhuận. Trước khi đầu tư, tôi vẫn khuyên nên tìm hiểu kỹ. Cần kiểm tra thực địa. Tùy từng trường hợp mà tính toán cho phù hợp.
Điều tôi quý nhất ở anh là cái tâm của người thầy. Anh chủ trương không giấu nghề. Anh sẵn sàng chia sẻ kỹ thuật cho bà con lối xóm. Anh mong lan tỏa cách sản xuất an toàn. Anh cũng muốn liên kết với nhiều hộ nông dân và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.
Bà con cần nắm rõ điều gì trước khi bỏ phố về quê?
Từ câu chuyện được nghe kể này, tôi rút ra vài điều. Trước hết, đừng vội. Nhiều người khi đi xem đất thường bị cuốn theo cảm xúc. Thấy cảnh đẹp là muốn mua ngay. Nhưng đất làm nông cần xem kỹ nhiều thứ. Đó là thổ nhưỡng, nguồn nước, đường sá và quy hoạch.
Thứ hai, phần pháp lý phải chắc. Nên kiểm tra kỹ nguồn gốc đất và sổ sách. Tránh mua bán giấy tay rủi ro. Bà con có thể tham khảo thêm bài sổ đỏ đất không giấy tờ, chi phí và quy định cấp sổ. Và luôn đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Cuối cùng, bà con có thể thử sức với mô hình nhỏ trước. Làm nhỏ, học dần rồi mở rộng cũng là một hướng đi an toàn hơn. Bà con có thể xem cách một người khác khởi đầu với vốn vừa phải. Đó là bài homestay nhà nhỏ giữa rừng Sóc Sơn với vốn 500 triệu.
Lời kết
Câu chuyện bỏ phố về quê của anh Nguyễn Văn Tuấn không phải là chuyện làm giàu nhanh. Với tôi, đó là chuyện của một người dám thay đổi. Anh chịu vấp ngã, rồi kiên trì học lại từ đầu. Cuối cùng, anh đánh thức được một vùng đất hoang. Nông nghiệp bây giờ không chỉ cần đam mê. Nó cần cả khoa học kỹ thuật đi cùng.
Tôi chia sẻ lại đây với mong muốn giản dị. Mong bà con mình có thêm một góc nhìn và chút cảm hứng. Còn đi hay không, đi thế nào thì tùy từng người. Mỗi hoàn cảnh một khác. Chỉ mong ai đã chọn về với đất thì hãy đối xử với đất bằng cả sự tử tế và lòng kiên nhẫn.