Đất trồng cây lâu năm là loại đất nông nghiệp dùng để trồng cây thu hoạch nhiều năm như sầu riêng, chôm chôm, cà phê, tiêu. Tại xã Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai, chính loại đất này đang nuôi sống một nghề thời vụ đặc biệt: hái sầu riêng thuê, thu nhập 2-3 triệu đồng mỗi ngày.
Có một anh thợ hái ở Cẩm Mỹ từng chia sẻ trên báo địa phương một câu làm tôi nhớ mãi: leo cao chứ, nhưng quen rồi. Câu đó ngắn thôi. Mà nó gói cả một cái nghề.
Bạn đọc tin tức thấy con số 2-3 triệu đồng một ngày, dễ nghĩ đó là việc nhẹ lương cao. Sáu thì thấy khác. Sáu nhìn thấy phía sau con số ấy là mảnh đất trồng cây lâu năm mà chủ vườn đã bỏ ra bốn, năm năm chờ đợi. Và một người đàn ông treo mình trên cành cây trơn giữa mùa mưa Đồng Nai.
Bài này Sáu viết cho hai người. Một là bạn đang tính mua vườn ở Đồng Nai mà chưa hình dung hết chi phí thu hoạch. Hai là bạn tò mò cái nghề “gõ sầu riêng” thật sự vận hành ra sao.
Đất trồng cây lâu năm ở Đồng Nai đang gánh bao nhiêu héc-ta sầu riêng?
Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử xã Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai, toàn tỉnh hiện có hơn 23.000 ha sầu riêng, sản lượng gần 43.000 tấn — tăng gần 2.700 tấn so với năm trước. Con số đó không nằm trên giấy. Nó nằm trên đất trồng cây lâu năm ở Cẩm Mỹ, Long Khánh, Xuân Lộc.
Diện tích tăng thì kéo theo cái gì? Kéo theo nhu cầu người hái.
- Sầu riêng không hái được bằng máy. Phải người trèo, người gõ, người nghe.
- Trái chín theo đợt, không chín đồng loạt. Một vườn có thể phải vào ba, bốn lượt.
- Cắt sai một trái non là mất tiền của cả lô hàng.
Sáu đã thấy nhiều người mua đất vườn tính rất kỹ tiền đất, tiền cây giống, tiền phân. Nhưng tới khâu thu hoạch thì để trống. Nếu bạn đang cân nhắc mua vườn, nên đọc thêm bài đất vườn Đồng Nai và bài toán vốn với thời gian chờ cây cho trái để thấy toàn cảnh dòng tiền, chứ không chỉ giá mỗi mét vuông.
Thợ hái sầu riêng thuê kiếm được bao nhiêu một ngày?
Tại Cẩm Mỹ, thợ hái chính có thể nhận 2-3 triệu đồng một ngày, còn người đỡ trái dưới gốc nhận 500.000-600.000 đồng một ngày. Đây là số liệu công bố trên trang thông tin của xã. Vào cao điểm, thu nhập tháng của thợ hái chính có thể lên 30-40 triệu đồng.
Nhưng đừng nhìn con số trần. Nhìn cách nó được tạo ra.
| Tiêu chí | Thợ hái (trèo cây) | Người đỡ trái |
|---|---|---|
| Thu nhập/ngày | 2-3 triệu đồng | 500.000-600.000 đồng |
| Kỹ năng lõi | Nhận biết độ già qua màu da, âm thanh gõ dao | Phản xạ đón trái nặng vài kg từ trên cao |
| Vị trí làm việc | Trên cành, có khi cao gần chục mét | Dưới gốc, di chuyển liên tục |
| Rủi ro chính | Trượt ngã, cành gãy khi mưa | Trái rơi trúng người, sai nhịp |
| Thời gian vào nghề | Nhiều năm quan sát, không học nhanh được | Vài mùa để quen nhịp |
Vì sao khoảng cách thu nhập lại lớn như vậy?
Vì thợ hái bán hai thứ cùng lúc: sức và phán đoán. Người đỡ trái bán phản xạ. Phản xạ luyện được nhanh hơn phán đoán.
Cái phán đoán ấy mới đắt. Trái đủ già hay chưa, gõ vào nghe tiếng thế nào, da ngả sậm tới mức nào là cắt được — không có sách nào dạy. Qua quá trình quan sát thị trường nông sản, Sáu thấy đây là kiểu tay nghề mà càng công nghệ hóa thì càng khan hiếm.
Câu chuyện của người đi theo mùa chín
Có một chi tiết trong bài viết về nghề hái trái thời vụ ở Cẩm Mỹ khiến Sáu dừng lại rất lâu. Các đội thợ không bám một chỗ. Họ đi theo lịch chín: miền Tây trước, rồi Đồng Nai, rồi lên Đắk Lắk. Mỗi năm chỉ nghỉ khoảng một tháng.
Một năm nghỉ chừng một tháng, còn lại là đi theo mùa.
Ghi nhận về nghề hái sầu riêng thuê tại Cẩm Mỹ, Đồng Nai
Bạn thử hình dung. Mười một tháng xa nhà. Ngủ nhờ chòi vườn. Sáng leo, chiều leo. Tiền thì có thật, mà cái giá cũng thật.
Sáu kể chuyện này không phải để bi lụy. Sáu kể để bạn hiểu rằng khi bạn cầm miếng đất trồng cây lâu năm ở Đồng Nai, bạn không chỉ cầm một tài sản. Bạn bước vào một chuỗi có rất nhiều người đang sống nhờ nó: chủ vườn, thợ hái, thương lái, tài xế, vựa.
Trước đây tôi nghĩ mua vườn là mua đất. Sau này tôi hiểu mua vườn là mua một hệ sinh thái công việc. Ai đứt một mắt xích, mùa đó hụt tiền.
Ở Long Khánh cũng vậy. Chuyện diện tích sầu riêng tăng gấp đôi và những gì đi kèm, Sáu có ghi lại trong bài đất nông nghiệp Long Khánh và cuộc mở rộng diện tích sầu riêng.
5 điều nên biết trước khi mua đất trồng cây lâu năm ở Đồng Nai
Phần này Sáu viết gọn, để bạn dùng được ngay khi đi xem đất.
1. Kiểm tra mục đích sử dụng ghi trên sổ
Đất trồng cây lâu năm ký hiệu CLN trên bản đồ địa chính, khác đất trồng cây hàng năm và khác đất ở. Bạn nên đối chiếu thông tin thửa đất với cơ quan tài nguyên môi trường địa phương trước khi đặt cọc, đừng tin miệng.
2. Hỏi rõ tuổi cây, đừng chỉ hỏi giá
Sầu riêng thường phải bốn đến năm năm mới cho trái ổn định. Vườn ba năm tuổi và vườn tám năm tuổi là hai bài toán tài chính hoàn toàn khác nhau, dù cùng diện tích.
3. Tính luôn chi phí thu hoạch vào dòng tiền
Nhiều người khi đi xem đất thường quên khoản này. Với mức công thợ như ở Cẩm Mỹ, tiền hái không phải khoản nhỏ. Nên hỏi chủ vườn cũ: mỗi vụ thuê bao nhiêu công, chia thế nào với thương lái.
4. Xem đường vào vườn trong mùa mưa
Đường khô đi được không nói lên gì. Sầu riêng chín đúng mùa mưa Đồng Nai. Xe không vào được thì trái nằm tại vườn.
5. Hỏi về mã vùng trồng và tiêu chuẩn canh tác
Vườn có mã vùng trồng, đạt VietGAP thường được thương lái ưu tiên và chủ động hơn về đầu ra. Đây là thứ nên tìm hiểu kỹ, vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới việc bạn bán được cho ai.
Và một điều nữa: pháp lý thửa đất. Ranh mốc, tách thửa, tranh chấp với hàng xóm là những thứ dễ phát sinh ở đất vườn. Sáu có viết riêng về tranh chấp đất đai và chuyện lấn ranh ở Đồng Nai, bạn nên tham khảo trước khi xuống tiền.
Câu hỏi thường gặp về đất trồng cây lâu năm
Đất trồng cây lâu năm có xây nhà ở được không?
Đất trồng cây lâu năm là đất nông nghiệp, về nguyên tắc không dùng để xây nhà ở. Muốn xây, chủ đất cần làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. Điều kiện chuyển đổi tùy từng địa phương và tùy quy hoạch, nên bạn cần kiểm tra trực tiếp với phòng tài nguyên môi trường nơi có đất.
Thợ hái sầu riêng ở Đồng Nai thu nhập bao nhiêu một ngày?
Theo thông tin từ trang thông tin điện tử xã Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai, thợ hái sầu riêng chính có thể đạt 2-3 triệu đồng một ngày, còn người đỡ trái dưới gốc nhận khoảng 500.000-600.000 đồng một ngày. Mức này áp dụng trong mùa thu hoạch cao điểm và thay đổi theo từng vườn, từng thời điểm.
Đồng Nai có bao nhiêu héc-ta sầu riêng?
Tỉnh Đồng Nai hiện có hơn 23.000 ha sầu riêng với sản lượng gần 43.000 tấn, tăng khoảng 2.700 tấn so với năm trước, theo số liệu công bố trên cổng thông tin xã Cẩm Mỹ. Vùng trồng tập trung ở các khu vực Cẩm Mỹ, Long Khánh và Xuân Lộc.
Nghề hái sầu riêng thuê có làm quanh năm được không?
Nghề hái sầu riêng mang tính thời vụ nhưng do các vùng trồng chín lệch nhau, nhiều đội thợ có thể làm gần như quanh năm. Họ di chuyển theo lịch chín từ miền Tây lên Đồng Nai rồi sang Đắk Lắk, mỗi năm chỉ nghỉ khoảng một tháng.
Mua đất trồng cây lâu năm cần kiểm tra giấy tờ gì?
Người mua đất trồng cây lâu năm nên kiểm tra giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, mục đích sử dụng ghi trên sổ, thông tin quy hoạch của thửa đất và tình trạng tranh chấp. Bạn nên đối chiếu trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương thay vì chỉ dựa vào thông tin bên bán cung cấp.
Vì sao sầu riêng không thu hoạch bằng máy?
Sầu riêng cần được đánh giá độ già của từng trái riêng lẻ qua màu vỏ và âm thanh khi gõ, đồng thời phải cắt và đỡ nhẹ tay để tránh dập, gãy cuống. Những thao tác này hiện phụ thuộc kinh nghiệm con người, nên việc thu hoạch vẫn do thợ trèo và người đỡ trái đảm nhiệm.
Điều Sáu muốn bạn mang về
Con số 2-3 triệu một ngày rất dễ giật tít. Nhưng thứ đáng nhìn hơn là: một mảnh đất trồng cây lâu năm ở Cẩm Mỹ đang nuôi được cả một nghề. Đất không tự sinh tiền. Người làm trên đất mới sinh ra tiền.
Nếu bạn đang tính mua vườn, Sáu chỉ mong bạn dành thêm một buổi đi vào mùa thu hoạch. Đứng dưới gốc. Nghe tiếng dao gõ vào trái. Nhìn cách người ta đỡ. Bạn sẽ hiểu mảnh đất mình sắp mua nhiều hơn mọi bảng tính.
Còn nếu bạn muốn nhìn Đồng Nai ở một góc khác — góc du lịch vườn, nơi trái cây không chỉ để bán mà còn để đón khách — Sáu có kể trong bài du lịch vườn Long Khánh và 7.300 ha trái cây đổi nghề.
Bạn đã đi xem vườn vào mùa chín lần nào chưa?
— Sáu Bình
Lưu ý: Bài viết chia sẻ góc nhìn cá nhân và thông tin tổng hợp từ nguồn công khai, không phải tư vấn pháp lý hay tư vấn đầu tư. Quy định về đất đai, điều kiện chuyển mục đích sử dụng và quy hoạch thay đổi theo từng địa phương và từng thời điểm. Bạn nên đối chiếu thông tin với cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi ra quyết định.
Nguồn tham khảo:
- Nghề hái trái thời vụ kiếm bạc triệu — Cổng thông tin điện tử xã Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
- Vào mùa hái sầu riêng thuê — Cổng thông tin điện tử tỉnh Đồng Nai
Địa danh Đồng Nai được nhắc trong bài: xã Cẩm Mỹ, Long Khánh, Xuân Lộc.