Bà con mình ơi, Sáu Bình đây! Sáng nay Sáu ngồi nhâm nhi ly cà phê. Bỗng có tin nhắn dài thườn thượt của một chị dưới quê. Chị kể ba má mất đi, để lại miếng đất hương hỏa. Vậy mà anh em trong nhà cãi nhau mặt nặng mày nhẹ. Chuyện thừa kế đất đai trong gia đình xưa nay vẫn vậy. Hễ không hiểu luật là dễ sinh chuyện đau lòng lắm bà con.
Thôi thì hôm nay Sáu gõ một bài cho ra ngô ra khoai. Bài này nói về chuyện thừa kế đất đai. Bà con đọc kỹ, nắm cho chắc. Để sau này gia đình mình êm ấm, anh em không sứt mẻ tình thân nghen.
1. Điều kiện để đất đai được thừa kế hợp pháp
Trước khi nói tới chuyện chia chác, Sáu muốn bà con hiểu rõ một điều. Không phải đất nào cũng để lại thừa kế được đâu. Quyền sử dụng đất và nhà ở là tài sản hợp pháp được để lại thừa kế đất đai. Nhưng phải đủ mấy điều kiện sau đây.
- Phải có sổ đỏ: Người để lại đất chỉ được thừa kế khi đã có sổ. Hoặc ít nhất là đủ điều kiện để được cấp sổ.
- Làm sổ sớm cho đỡ khổ: Bà con ráng làm sổ đỏ lúc ba má còn khỏe. Chứ để tới đời con cháu mới làm thì mệt lắm.
- Giấy tờ phải công chứng: Văn bản khai nhận hay phân chia di sản bắt buộc phải công chứng. Có vậy mới có giá trị pháp lý.
Nói tới giấy tờ, Sáu nhắc bà con nhớ khâu công chứng cho chắc ăn. Cái này Sáu có nói kỹ trong bài công chứng mua bán nhà đất an toàn. Bà con rảnh ghé đọc để làm cho đúng quy trình.
2. Thời điểm và thời hiệu mở thừa kế đất đai
Đây là khúc mà nhiều bà con hay lơ mơ nhứt. Trong chuyện thừa kế đất đai có hai mốc thời gian. Mình phải nằm lòng hai mốc này nghen.
- Thời điểm mở thừa kế: Là lúc người có tài sản qua đời. Cái này khác với “tặng cho”. Tặng cho thì có hiệu lực ngay khi ký hợp đồng.
- Thời hiệu chia nhà đất: Ba mươi năm kể từ ngày mở thừa kế. Quá mốc này thì người đang giữ đất được sở hữu luôn.
- Với động sản: Thời hiệu ngắn hơn. Vàng bạc, đồ cổ chỉ mười năm thôi.
Sáu thấy nhiều vụ đau lòng lắm. Đất tổ tiên ngày xưa rẻ như bèo. Mấy chục năm sau lên giá bạc tỷ. Thế là con cháu ở xa kéo về đòi chia. Mà lúc đó đã quá thời hiệu ba mươi năm rồi. Chuyện giá đất tăng Sáu cũng bàn trong bài kinh nghiệm mua đất lần đầu. Bà con xem để hiểu thêm cách định giá đất.
3. Thừa kế đất đai theo pháp luật khi không có di chúc
Nhà mình bà con ít ai chịu lập di chúc. Cứ ngại nói tới chuyện hậu sự. Vậy nên khi ba má mất mà không để lại di chúc thì sao? Lúc đó chia thừa kế đất đai theo pháp luật. Tức là chia theo hàng thừa kế.
Ba hàng thừa kế theo pháp luật
- Hàng thứ nhất: Vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.
- Hàng thứ hai: Ông bà nội ngoại, anh chị em ruột, cháu ruột.
- Hàng thứ ba: Cụ nội ngoại, bác chú cậu cô dì ruột, chắt ruột.
Mấy nguyên tắc chia cho công bằng
- Cùng hàng thì hưởng bằng nhau: Không phân biệt trai gái. Con trong hay con ngoài giá thú đều bằng nhau.
- Hàng trước ưu tiên: Hàng sau chỉ được hưởng khi hàng trước không còn ai.
- Thừa kế kế vị: Con mất trước ba má thì cháu được hưởng thay phần đó.
Chuyện bình đẳng quyền lợi này rất đáng quý. Nó giống tinh thần bảo vệ người dân trong bài bồi thường khi thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024. Ai cũng có quyền của mình cả.
4. Các hình thức di chúc và giá trị pháp lý
Nếu bà con muốn chủ động thì lập di chúc là cách hay nhất. Nó giúp tránh chuyện thừa kế đất đai thành mối bất hòa. Di chúc có thể là di chúc miệng hoặc bằng văn bản.
- Di chúc viết tay: Bà con tự viết được, không bắt buộc ra phòng công chứng. Miễn là đúng quy định về nội dung và chữ ký.
- Lưu ý quan trọng: Người trong hàng thừa kế được hưởng di sản thì không được làm người làm chứng nghen.
5. Mấy chuyện thực tế hay gây tranh chấp
Sáu đi nhiều, gặp nhiều. Sáu thấy chuyện thừa kế đất đai hay vướng mấy điểm sau. Bà con lưu ý để nhà mình đừng vấp phải.
- Ngại lập di chúc: Ba má ngại nói chuyện hậu sự. Tới lúc mất thì con cái chia nhau sinh mâu thuẫn.
- Đất lên giá: Đất rẻ ngày xưa giờ đắt đỏ. Người ở xa quay về đòi chia dù đã hết thời hiệu.
- Con ngoài giá thú: Chuyện nhạy cảm. Nhưng luật bảo vệ quyền lợi ngang hàng với con chính thức.
Lời Sáu Bình dặn bà con về thừa kế đất đai
Nói tóm lại nghen bà con. Muốn chuyện thừa kế đất đai êm xuôi thì mình phải làm sổ đỏ sớm. Rồi hiểu rõ thời hiệu với hàng thừa kế. Tốt nhất là chủ động lập di chúc có công chứng. Có vậy con cháu mới đỡ khổ về sau. Đất đai là mồ hôi ông bà để lại. Mình giữ được tình thân mới là quý nhất.
Mà nói tới đất đai sinh lời nè. Nếu bà con có miếng đất trồng cây lâu năm, ghé đọc thêm bài cây cau trên đất trồng cây lâu năm của Sáu. Đất ông bà để lại vừa giữ được, vừa ra tiền tỷ nghen. Sáu Bình chào bà con, hẹn gặp lại bài sau!