Bà con thân mến, Sáu Bình chào cả nhà! Hôm nay Sáu Bình kể bà con nghe một chuyện thiệt hay. Chuyện về cây xáo tam phân. Một loài cây rừng tưởng chừng bỏ đi. Vậy mà có người biến nó thành tiền tỷ.
Cây xáo tam phân từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Người ta đào bới tận diệt ngoài tự nhiên. Nhưng nhờ một kỹ sư bỏ phố về quê, cây được cứu. Không những cứu, mà còn thành vùng nguyên liệu lớn. Bà con đọc hết bài này nghen. Sáu Bình chỉ từng bước một.
Cây xáo tam phân là cây gì?
Đầu tiên, mình phải hiểu đúng về nó đã. Xáo tam phân là cây thân gỗ nhỏ. Nó lớn chậm lắm. Loài này vốn mọc hoang ở vùng núi Khánh Hòa và Ninh Thuận.
Vậy nó quý ở chỗ nào? Rễ và thân cây được dùng làm thuốc. Dân gian dùng để hỗ trợ gan, giải độc và tăng sức đề kháng. Trong rễ còn có hợp chất coumarin. Giới nghiên cứu y dược đang rất quan tâm chất này.
Có điều, cây này khó tính vô cùng. Nó kén đất, kén khí hậu. Tỷ lệ nảy mầm thấp. Cây con lại lớn rất chậm. Bà con phải chờ từ 5 đến 6 năm mới thu được. Chính vì quý mà khó, cây từng bị đào bới cạn kiệt ngoài rừng.
Vì sao xáo tam phân suýt tuyệt chủng?
Lý do đơn giản thôi bà con. Tin đồn về công dụng lan đi khắp nơi. Người người đổ xô vào rừng đào. Cây chưa kịp lớn đã bị nhổ. Nguồn gen quý vì thế mà cạn dần. Đây là bài học chung cho nhiều cây dược liệu quý khác nữa.
Mô hình trồng xáo tam phân cho thu tiền tỷ
Người làm nên chuyện là anh Nguyễn Văn Khôn. Anh vốn là kỹ sư bưu chính viễn thông. Vậy mà anh bỏ nghề, về quê trồng cây. Nhiều người cười anh khùng. Nhưng kết quả thì khỏi bàn.
Vùng trồng của anh nằm ở xã Hưng Thịnh, huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai. Sau hơn một thập kỷ mày mò, con số rất ấn tượng. Diện tích lên tới 5,6 ha. Số cây hơn 500.000 gốc. Cây nào cũng đã 6 năm tuổi.
Bí quyết nằm ở kỹ thuật. Từ năm 2012, anh Khôn làm chủ cách giâm cành vô tính. Nhờ vậy, nguồn gen quý được giữ lại. Tỷ lệ cây con sống cũng cao hơn hẳn. Đây đúng là hướng đi mà bà con muốn trồng cây dược liệu trên đất nông nghiệp nên học hỏi.
Giá bán xáo tam phân bao nhiêu tiền một kg?
Đây là phần bà con quan tâm nhất phải không? Thị trường định giá cây này rất cao. Sáu Bình liệt kê cho dễ hình dung.
- Thân và lá tươi: khoảng 300.000 đồng/kg.
- Rễ bán xô, còn tươi: khoảng 1.000.000 đồng/kg.
- Rễ tuyển chọn, còn tươi: lên tới 5.000.000 đồng/kg.
Bà con lưu ý một điều. Cứ 3 kg tươi mới sơ chế ra được 1 kg khô. Vì vậy hàng khô luôn có giá cao hơn nhiều.
Trồng xáo tam phân lời được bao nhiêu?
Con số này làm nhiều người giật mình. Mỗi hecta có thể cho khoảng 300 triệu đồng một năm. Đó là trong giai đoạn khai thác. Riêng mô hình của anh Khôn còn khủng hơn.
Doanh thu mỗi năm đạt từ 3 đến 7 tỷ đồng. Trừ hết chi phí, lợi nhuận ròng vẫn hơn 1 tỷ đồng. Đây là mức thu nhập mơ ước. Nó cho thấy làm nông cũng giàu được, miễn là làm bài bản. Bà con nào đang tìm hướng làm giàu ở nông thôn thì nên tham khảo.
Bí quyết gia tăng giá trị cho cây xáo tam phân
Bán nguyên liệu thô thì lời ít. Anh Khôn hiểu rõ điều đó. Vì vậy anh đầu tư vào chế biến sâu. Đây mới là chỗ ăn tiền thật sự.
Năm 2020, anh lập Công ty TNHH Dược liệu Tâm Tâm An. Dây chuyền sản xuất đạt chuẩn GMP. Chuẩn này do Cục An toàn thực phẩm cấp phép. Từ đó, cây rừng trở thành sản phẩm chính quy.
Công ty phát triển tới 9 dòng sản phẩm. Nào là trà thảo mộc, viên nang, rượu dược liệu. Rồi cả thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Nhiều sản phẩm đã đạt chuẩn OCOP 4 sao và 5 sao cấp quốc gia. Cách nghĩ này giống với việc chọn sử dụng đất nông nghiệp đa mục đích sao cho hiệu quả nhất.
Liên kết với bà con nông dân
Điều Sáu Bình quý nhất là chỗ này. Anh Khôn không làm giàu một mình. Anh lập Chi hội nghề nghiệp với 15 thành viên. Mọi người cùng trồng cây dược liệu.
Anh còn hỗ trợ kỹ thuật cho bà con. Trồng theo hướng hữu cơ hẳn hoi. Quan trọng nhất là anh bao tiêu đầu ra. Bà con trồng ra là có người mua. Không lo cảnh được mùa mất giá.
Mô hình còn tạo việc làm cho địa phương. Có 20 đến 40 lao động thường xuyên. Lương khoảng 9 triệu đồng một tháng. Ngoài ra còn hàng trăm lao động thời vụ. Một cây thuốc mà nuôi sống cả xóm làng.
Các cột mốc đáng nhớ của mô hình
Hành trình của anh Khôn không hề dễ dàng. Nhưng thành quả rất xứng đáng. Sáu Bình tóm lại vài dấu mốc.
- Năm 2012: nhân giống vô tính thành công cây xáo tam phân.
- Năm 2020: chuẩn hóa quy trình sản xuất đạt chuẩn GMP.
- Năm 2022: được vinh danh “Nhà Khoa học của Nhà nông”.
- Năm 2024: nhận danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc”.
Từ một kỹ sư bỏ việc, anh thành chuyên gia dược liệu. Câu chuyện này truyền cảm hứng cho nhiều người. Ai cũng có thể làm giàu từ chính mảnh đất quê mình.
Bà con học được gì từ cây xáo tam phân?
Sáu Bình rút ra vài điều cho bà con. Thứ nhất, phải làm chủ kỹ thuật. Cây quý mà không nhân giống được thì cũng chịu. Thứ hai, đừng bán thô, hãy chế biến sâu. Thứ ba, phải liên kết cộng đồng để bền vững.
Trồng cây lâu năm thì cần kiên nhẫn. Giống như cách người ta kiên trì với cây gỗ quý cho giá trị tiền tỷ vậy. Bỏ công chăm sóc hôm nay, mai này hái quả ngọt.
Lời kết của Sáu Bình
Vậy là bà con đã hiểu về cây xáo tam phân rồi. Từ một loài “củi khô” tưởng bỏ đi, nó thành dược liệu tiền tỷ. Đó là nhờ khoa học kỹ thuật. Cũng nhờ sự kiên trì và cái đầu biết tính toán.
Bà con đừng vội chạy theo phong trào nghen. Cây này khó tính lắm. Phải học kỹ thuật cho vững. Phải tìm đầu ra chắc chắn. Làm được vậy thì cây xáo tam phân mới cho quả ngọt. Sáu Bình chúc bà con mạnh giỏi, làm ăn phát đạt. Hẹn gặp lại ở bài sau!