Bồi thường đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi là chuyện bà con mình nên nắm rõ. Ai có mảnh ruộng, miếng vườn đều cần biết. Sáu tui nói thật, nhiều cô bác cầm quyết định thu hồi mà vẫn mù mờ. Không biết mình được đền cái gì. Cũng không rõ giá tính ra sao.
Vậy là dễ mất quyền lợi lúc nào không hay. Bài này tui gom hết quy định mới theo Luật Đất đai 2024. Tui nói bằng tiếng dân dã cho bà con đọc một lần là thông.
Đất nông nghiệp gồm những loại nào mới được bồi thường?
Trước khi bàn tới tiền nong, bà con phải biết miếng đất mình thuộc nhóm nào cái đã. Nhiều người cứ nghĩ đất nông nghiệp là đất trồng lúa. Thật ra không phải vậy đâu nghen.
Theo Điều 10 Luật Đất đai, nhóm này được mở rộng thành 8 loại. Đó là đất trồng cây hàng năm như lúa và cây ngắn ngày. Kế đến là đất trồng cây lâu năm. Rồi tới đất rừng sản xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng. Còn có đất nuôi trồng thủy sản và đất làm muối. Cuối cùng là đất nông nghiệp khác như nhà kính, chuồng trại, đất ươm giống.
Biết rõ loại đất giúp bà con xác định đúng hướng khai thác. Ai đang phân vân trồng gì cho hiệu quả thì ghé đọc bài đất nông nghiệp trồng cây gì lãi nhất.
Điều kiện để được bồi thường đất nông nghiệp
Cái này quan trọng nè bà con. Không phải cứ có đất là được đền tiền đất đâu. Muốn được bồi thường đất nông nghiệp, mảnh đất phải thỏa mấy điều kiện sau:
- Về pháp lý: Đất đã có Sổ đỏ, hoặc đủ điều kiện để được cấp Sổ đỏ.
- Về loại đất: Hầu hết đất có Sổ đỏ đều được đền. Chỉ trừ đất thuê trả tiền hàng năm.
- Về diện tích: Chia ra phần trong hạn mức và phần vượt hạn mức. Hai phần này đền khác nhau.
Nhà nước sẽ ưu tiên đền bằng đất cùng mục đích sử dụng. Nếu không còn quỹ đất thì mới đền bằng tiền. Giá tính theo giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định. Mốc thời gian là tại thời điểm thu hồi.
Ở nhiều vùng dự án lớn, chuyện thu hồi diễn ra rất sôi động. Bà con quan tâm có thể xem qua bài thu hồi gần 350 ha và lộ trình đền bù cao tốc Hồ Tràm – Long Thành.
Hạn mức đất nông nghiệp – căn cứ quyết định tiền đền
Hạn mức nghe hơi khó nhưng thật ra dễ. Phần đất trong hạn mức thì được đền tiền đất đàng hoàng. Phần vượt hạn mức chỉ được đền chi phí đầu tư vào đất. Bởi vậy bà con phải nhớ con số này cho kỹ:
- Đất trồng cây hàng năm, thủy sản, làm muối: tối đa 3 ha ở Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Các tỉnh còn lại là 2 ha.
- Đất trồng cây lâu năm: tối đa 10 ha ở đồng bằng. Ở trung du, miền núi là 30 ha.
- Đất rừng phòng hộ, rừng sản xuất: tối đa 30 ha cho mỗi hộ gia đình.
Riêng phần đất nhận thừa kế hay tặng cho mà vượt hạn mức thì sao? Bà con yên tâm, phần đó vẫn được tính bồi thường theo quy định. Đây là điểm nhân văn mà bà con nên biết. Ai đang có đất muốn nâng giá trị lâu dài thì xem thêm câu chuyện chuyển đổi đất nông nghiệp An Giang tăng giá trị gấp 3-5 lần.
Cách Nhà nước tính giá bồi thường đất nông nghiệp
Đây là phần bà con mong ngóng nhất. Điểm mới của Luật 2024 nằm ở cách tính giá. Giá đền không còn bám cứng vào bảng giá đất 5 năm nữa. Thay vào đó, giá tính theo giá đất cụ thể tại thời điểm thu hồi. Cách này hướng tới sát giá thị trường hơn.
Giá đất cụ thể được xác định theo 4 nguyên tắc. Một là đúng mục đích sử dụng hợp pháp. Hai là đúng thời hạn sử dụng. Ba là phù hợp giá phổ biến trên thị trường. Bốn là các thửa liền kề tương đương thì phải cùng mức giá.
Quy trình thì UBND tỉnh là nơi quyết định. Sở Tài nguyên và Môi trường đi điều tra, thu thập thông tin. Hội đồng thẩm định giá đất sẽ xem xét trước khi trình ký. Nghe qua thấy chặt chẽ. Nhưng thực tế vẫn còn cảnh “loạn giá”. Lý do là dân mình hay khai hai giá khi mua bán. Vậy nên bà con cần giữ giấy tờ giao dịch cho rõ ràng.
Muốn hình dung mức giá đền thực tế ở một vùng nóng, bà con đọc thêm bài đất nông nghiệp Đồng Nai và giá đền bù 2026.
Bồi thường tài sản trên đất và các khoản hỗ trợ
Ngoài tiền đất, bà con còn được đền tài sản gắn liền với đất nữa nghen. Đừng bỏ sót mấy khoản sau:
- Nhà cửa, công trình: đền theo giá xây mới tương đương. Không trừ khấu hao.
- Cây hàng năm: tính theo sản lượng vụ cao nhất trong 3 năm liền kề.
- Cây lâu năm: tính theo giá trị hiện có của vườn cây tại địa phương.
- Vật nuôi: đền chi phí di chuyển và thiệt hại thực tế.
Bên cạnh đó còn có nhiều khoản hỗ trợ khác. Đó là hỗ trợ ổn định đời sống. Rồi hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm. Còn có chi phí di chuyển máy móc. Hộ bàn giao mặt bằng sớm thì được thưởng thêm. Ai tính sau thu hồi sẽ chuyển đổi đất còn lại thì nên xem trước bài chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất ở và cách tính tiền sử dụng đất.
Sáu Bình dặn dò bà con
Tóm lại, muốn nhận bồi thường đất nông nghiệp cho đủ, bà con nhớ ba chữ. Một là pháp lý rõ ràng. Hai là nắm chắc hạn mức. Ba là theo dõi giá đất cụ thể của địa phương. Giấy sổ đỏ, hợp đồng mua bán, biên nhận cứ giữ cho gọn. Tới lúc cần là có ngay.
Đất đai là mồ hôi nước mắt cả đời. Đừng vì thiếu thông tin mà chịu thiệt bà con nhé. Ai muốn tìm hiểu cách giữ và khai thác giá trị thực của đất thì ghé đọc bài chiến lược khai thác giá trị thực đất nông nghiệp. Sáu tui luôn đồng hành cùng bà con.