Nhắc tới đất nông nghiệp ở Cam Lâm, Khánh Hòa, nhiều người sẽ nghĩ ngay tới những vườn xoài trải dài dưới chân núi. Vùng này lâu nay được bà con gọi vui là “thủ phủ xoài” của tỉnh. Qua quá trình quan sát thị trường, tôi thấy có một câu chuyện thú vị ít người để ý: những gốc xoài cổ thụ 70-80 năm tuổi vẫn đang nuôi sống nhiều gia đình.
Bài viết này tôi xin chia sẻ vài góc nhìn về giá trị của loại đất này, cùng chuyện làm ăn của bà con nơi đây. Mong bà con đọc để tham khảo, chứ tôi không dám khẳng định điều gì chắc chắn.
Vườn xoài cổ thụ Cam Lâm – di sản trên đất nông nghiệp
Có một anh nông dân ở Cam Lâm từng chia sẻ với tôi rằng vườn xoài của gia đình anh được ông nội trồng từ năm 1957. Tính tới nay, nhiều gốc đã ngoài 70 tuổi. Nghe mà thấy quý.
Những cây xoài này không giống cây trồng bây giờ. Thân cao gần 30m, gốc to tới mức phải bốn người ôm mới xuể. Tán cây tỏa rộng, che mát cả một khoảnh vườn.
Điều làm nên tên tuổi vùng này chính là giống xoài Canh Nông nguyên bản. Loại xoài này ngọt thanh, ít xơ, thơm đặc trưng. Thị trường khá chuộng nên bà con giữ giống rất kỹ.
Ngày xưa, các cụ trồng cây cách nhau hàng chục mét. Nhờ vậy, bộ rễ ăn sâu, bám chắc, tán cây có chỗ vươn ra. Đây cũng là kinh nghiệm mà người mua đất nông nghiệp trồng cây giá trị cao nên tìm hiểu thêm.
Vườn xoài cổ mang lại giá trị kinh tế ra sao?
Nhiều người khi nghe cây già thường nghĩ cây yếu, năng suất kém. Thực tế trên đất nông nghiệp Cam Lâm lại không hẳn vậy.
Tôi từng nghe kể về trường hợp một hộ dân tên là ông Diệp Thế Thanh. Nhà ông có 40 gốc cổ thụ, trong đó 25 gốc là Canh Nông nguyên bản. Mỗi năm vườn cho khoảng 20 tấn trái.
Trái loại 1 nặng từ 250g trở lên. Sau khi trừ chi phí, có năm mỗi gốc mang lại lợi nhuận bình quân chừng 10 triệu đồng. Con số này chỉ mang tính tham khảo, vì còn tùy từng năm và tùy giá cả.
Nói tới giá, đây là chỗ bà con cần cẩn thận nhất. Giá xoài lên xuống thất thường lắm.
- Xoài muộn (cao điểm): khoảng 25.000 – 30.000 đồng/kg.
- Chính vụ: khoảng 18.000 – 20.000 đồng/kg.
- Thấp điểm: chỉ còn 10.000 – 12.000 đồng/kg.
Có những thời điểm xoài Úc giống ghép rớt giá mạnh, xuống chỉ còn 3.000 đồng/kg vì cung vượt cầu. Vậy nên, ai tính chuyện đầu tư cây trồng trên đất nông nghiệp thì nên tính kỹ bài toán giá cả.
Chăm sóc và bảo tồn giống xoài quý
Giữ được một gốc xoài cổ không đơn giản. Cây càng già, càng cần chăm chút hơn cây trẻ.
Bà con phải bón phân đủ, tưới nước đều và cắt tỉa thường xuyên. Nếu lơ là, cây dễ suy, năng suất tụt ngay.
Có một cách làm khá hay mà nhiều hộ đang áp dụng. Họ ghép giống mới, như xoài Úc, lên gốc Canh Nông cổ thụ. Bộ rễ khỏe của cây cũ nuôi giống mới, giúp sản lượng và giá trị thương phẩm nhích lên.
Ngoài ra, những cây cho quả ngon còn được cơ quan chuyên môn khảo sát. Họ chọn làm “cây đầu dòng” để lấy đọt nhân giống cho cả vùng. Cách bảo tồn nguồn gen này cũng gần với hướng đi mà tôi từng thấy ở vùng dược liệu Khánh Hòa.
Hướng đi mới: du lịch và chế biến sâu
Bán trái tươi qua thương lái dễ bị ép giá. Bà con Cam Lâm đang tìm cách đi khác đi.
Một số nhà mở cửa vườn đón khách tham quan. Du khách tự tay hái xoài chín, ăn ngay tại vườn rồi mua mang về. Cách làm này gần giống mô hình farmstay Khánh Hòa mà nhiều người đang quan tâm.
Bên cạnh đó, xoài còn được chế biến sâu. Bánh tráng xoài, xoài sấy dẻo… vừa tăng giá trị, vừa bảo quản được lâu hơn.
Với những ai đang cân nhắc chuyện đất đai vùng này, kinh nghiệm về chuyển đổi mục đích sử dụng đất ở Cam Hiệp, Khánh Hòa cũng là thứ nên tham khảo trước khi xuống tiền.
Vài lời nhắn gửi bà con
Nhìn những gốc xoài gần 70 năm vẫn xanh tốt, tôi thấy quý cái tình của người dân với mảnh đất của mình. Đất nông nghiệp Cam Lâm không chỉ là chỗ làm ăn, mà còn là di sản của bao thế hệ.
Nếu bà con quan tâm tới vùng này, tôi nghĩ nên đi thực tế, nên kiểm tra pháp lý cẩn thận và nên đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền. Mỗi mảnh đất một hoàn cảnh, tùy từng trường hợp mà tính.
Tôi chỉ chia sẻ góc nhìn của một người làm bất động sản và yêu cây cối, mong giúp bà con có thêm thông tin để tham khảo.
Các địa danh đã nhắc tới trong bài
- Huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa
- Xã Cam Hiệp, huyện Cam Lâm, Khánh Hòa