Mấy năm nay, tôi để ý hai chữ farmstay được bà con nhắc tới ngày một nhiều. Nhất là ở những vùng quê thanh bình của Khánh Hòa. Người ta không còn chỉ mơ một căn nhà phố. Nhiều người bắt đầu nghĩ tới một mảnh vườn để “bỏ phố về vườn”.
Tôi vừa làm bất động sản, vừa mê cây cỏ và sông suối. Vì thế, đây là câu chuyện tôi rất muốn ngồi lại chia sẻ với bà con. Tôi xin nói thật, không hứa hẹn lợi nhuận, cũng không vẽ giấc mơ màu hồng. Tôi chỉ mong bà con có thêm một góc nhìn để cân nhắc.
Farmstay là gì và vì sao xu hướng “bỏ phố về vườn” nở rộ
Nói nôm na, farmstay là kiểu du lịch nông trại. Nó ghép hai thứ lại với nhau. Một bên là nông trại (farm) trồng trọt, chăn nuôi thật. Một bên là chỗ lưu trú (stay) cho khách nghỉ lại.
Vậy điểm khác biệt lớn nhất là gì? Ở đây, người ta bán trải nghiệm chứ không bán sự sang trọng. Đó chính là linh hồn của mô hình này.
Khánh Hòa vốn nổi tiếng với biển Nha Trang. Tuy nhiên, đi sâu vào trong, tỉnh mình còn nhiều vùng quê rất đẹp. Huyện Diên Khánh có đồng ruộng và sông Cái hiền hòa. Huyện Khánh Vĩnh thì rừng núi, đồi cây bạt ngàn. Vạn Ninh ở phía bắc lại có biển vắng, làng chài mộc mạc. Chính sự đa dạng đó tạo đất cho farmstay hình thành.
Qua quá trình quan sát thị trường, tôi thấy động lực lớn nhất đến từ tâm lý con người. Nhiều anh chị làm việc ở đô thị lâu năm cảm thấy ngột ngạt. Họ thèm một buổi sáng nghe chim hót. Họ nhớ một bữa cơm rau tự tay hái. Nhu cầu đó có thật, và nó đang lớn dần.
Chuyện một farmstay thực tế ở ven hồ Am Chúa, Diên Khánh
Tôi từng nghe kể về một mô hình farmstay khá thú vị. Nó nằm ở xã Diên Điền, huyện Diên Khánh, ngay ven hồ Am Chúa. Chỗ này cách trung tâm thành phố Nha Trang chừng 15 cây số.
Điều làm tôi ấn tượng là triết lý của người làm. Với anh, phải có “farm” sạch trước đã. Sau đó mới tính đến chuyện “stay”.
Nghe anh chủ chia sẻ lại, gần gũi với thiên nhiên là quan trọng nhất. Phải tạo được một trang trại sạch đúng nghĩa. Trước hết là phục vụ tốt cho chính mình. Rồi sau đó mới đến khách. Cách nghĩ đó nghe rất mộc, mà tôi thấy đúng.
Cách vận hành farmstay Khánh Hòa theo kiểu “tiện ích chứ không tiện nghi”
Chỗ này có vài điểm đáng để bà con tham khảo. Trang trại rộng hơn 8 héc-ta. Người ta làm nông theo hướng sạch. Vì vậy, họ hạn chế phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Nhà cửa thì ưu tiên vật liệu tự nhiên, không bê tông hóa cảnh quan.
Về kỹ thuật, nơi đây gần như tự cung tự cấp. Điện dùng năng lượng mặt trời vì chưa có điện lưới. Nước lấy từ suối tự chảy rồi qua hệ thống lọc. Sóng internet yếu, nên khách được khuyến khích tạm rời điện thoại. Nghe thì thiếu thốn, nhưng nhiều người lại thích cái sự “thiếu” đó.
Cái khó về đường sá cần nhìn thẳng
Tôi cũng muốn nói thật cái khó. Đường vào những nơi như vậy thường nhỏ hẹp. Nhất là mùa mưa, xe ô tô khó vào tận nơi. Đây là điểm mà ai quan tâm đều nên tìm hiểu kỹ. Hạ tầng giao thông nhiều vùng quê chưa hoàn chỉnh. Và nó ảnh hưởng trực tiếp tới việc đón khách.
Khách đến farmstay để trải nghiệm điều gì
Khác với đi nghỉ ở resort, khách đến farmstay để sống chậm lại. Họ muốn hòa mình vào đời sống nông thôn. Có một khách hàng kể với tôi một điều rất hay. Thứ chị ấy nhớ nhất không phải cái giường êm. Đó là buổi chiều tự tay xuống vườn hái rau về nấu cơm.
Vậy khách thường làm gì ở đây? Có nhiều hoạt động gần gũi với thiên nhiên, chẳng hạn như: tự thu hoạch rau củ theo mùa, câu cá ở hồ, lội suối bắt cua, chèo thuyền kayak và tắm suối. Khách cũng có thể ngủ trong những túp lều nhỏ giữa vườn. Nghe đơn giản vậy thôi. Nhưng với người thành phố, đó là cả một trời tuổi thơ.
Một chị du khách từ Nha Trang từng bộc bạch với tôi. Ở đó không có điều hòa hay tivi như khách sạn. Nhưng bù lại, chị được tận hưởng thiên nhiên. Chị tìm lại được cảm giác trở về tuổi thơ. Tôi nghĩ đó là thứ giá trị mà tiền bạc khó mua.
Farmstay không chỉ để kinh doanh, mà còn để giáo dục
Điều tôi quý ở mô hình này là ý nghĩa của nó. Nó không chỉ dừng ở chuyện làm ăn. Khách chủ yếu là nhóm bạn nhỏ và gia đình có con nhỏ. Ngoài ra còn có các trường học tổ chức ngoại khóa.
Trẻ con thành phố được ra vườn. Các cháu biết cây rau lớn lên thế nào. Các cháu thấy con cá, con cua ra sao. Đó là cách gieo vào tụi nhỏ tình yêu thiên nhiên. Với tôi, một mô hình vừa nuôi được người làm, vừa dạy được lớp trẻ thì rất đáng quý. Tinh thần này giống nhiều bà con đang bỏ phố về quê làm nông nghiệp công nghệ cao ở Cam Ranh.
Định hướng du lịch nông trại của tỉnh Khánh Hòa
Theo tôi được biết, tỉnh cũng đang chú ý tới mô hình này. Ông Nguyễn Phi Hồng Nguyên là Phó Chủ tịch Hội Lữ hành Khánh Hòa. Ông có nhìn nhận rằng farmstay đang được đưa vào một chương trình cụ thể. Đó là chương trình “Người Khánh Hòa đi du lịch Khánh Hòa”. Nó được đánh giá phù hợp với nhóm khách gia đình tại địa phương.
Dù còn mới mẻ và quy mô nhỏ lẻ, đây là một hướng đi tích cực. Nó góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của tỉnh. Hơn nữa, hướng đi này thân thiện với môi trường. Bà con quan tâm nên đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền. Bà con có thể tham khảo thêm tại Cổng thông tin điện tử tỉnh Khánh Hòa để nắm cho chắc.
Vài điều bà con nên tìm hiểu trước khi làm farmstay
Tới đây, tôi xin nói thẳng như người trong nghề. Farmstay nghe lãng mạn, nhưng làm được thì không dễ. Có nhiều thứ bà con phải tính toán kỹ. Sau đây là vài điểm để tham khảo, tùy từng trường hợp mà cân nhắc.
Thứ nhất là chuyện pháp lý đất đai. Đất nông nghiệp có được phép xây dựng lưu trú hay không? Đây là câu hỏi rất quan trọng. Bà con nên tìm hiểu kỹ và đối chiếu với quy định hiện hành. Tôi đã thấy không ít trường hợp bị vướng mắc. Chuyện này tôi có bàn kỹ hơn trong bài về rủi ro pháp lý khi làm homestay, farmstay trên đất nông nghiệp.
Thứ hai là chuyện chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Nếu muốn làm bài bản, bà con cần kiểm tra quy hoạch. Thủ tục cũng phải rõ ràng, minh bạch. Tôi từng viết về chuyện chuyển đổi mục đích sử dụng đất ở Cam Hiệp, Khánh Hòa để bà con dễ hình dung.
Thứ ba là bài toán “lấy ngắn nuôi dài”. Một farmstay tốt phải sống được nhờ chính nông sản của nó. Bà con có thể tham khảo cách người ta làm du lịch nông nghiệp từ vườn nho sữa hữu cơ. Bà con cũng nên chọn cây trồng hợp thổ nhưỡng, ví dụ như cây dược liệu xáo tam phân ở vùng Hòn Hèo, Khánh Hòa.
Cuối cùng là góc nhìn đầu tư đất. Nếu nhìn ở góc này, bà con càng phải thận trọng. Hãy để ý kỹ tới quy hoạch và hạ tầng của vùng. Tôi có phân tích thêm trong bài về quy hoạch trục Nha Trang – Cam Lâm ở Khánh Hòa.
Đôi lời gửi bà con
Theo tôi, xu hướng bỏ phố về vườn để làm farmstay là điều đẹp và có thật. Nó cho người ta cơ hội sống gần thiên nhiên hơn. Nó cũng mở ra hướng làm du lịch tử tế với môi trường. Nhưng đẹp không có nghĩa là dễ.
Tôi mong bà con giữ được cái mộng mơ. Song, cái đầu thì vẫn phải thật tỉnh táo. Trước khi xuống tiền, hãy đi thực tế cho nhiều. Hãy hỏi han người đi trước và kiểm tra pháp lý cho kỹ. Đừng quên đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền. Đất và nghề nông không nói dối ai. Nhưng nó cũng không chờ người vội vàng. Chúc bà con chọn được hướng đi hợp với mình.
Các địa danh có thật thuộc Khánh Hòa đã nhắc trong bài
Thành phố Nha Trang; huyện Diên Khánh (xã Diên Điền, hồ Am Chúa); huyện Khánh Vĩnh; huyện Vạn Ninh; huyện Cam Lâm; thành phố Cam Ranh; vùng núi Hòn Hèo; sông Cái.