Bà con thân mến, Sáu Bình lại có dịp ngồi gõ vài dòng gửi tới bà con đang dày công với đất nông nghiệp nước mình. Chuyến đi vừa rồi của Sáu Bình về Vườn ương Khai Nguyên ở Bà Rịa – Vũng Tàu thiệt là đáng giá. Hôm nay, Sáu Bình xin chia sẻ trọn vẹn những gì đã thấy, đã nghe, đã học được.
Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. Ở đây, Sáu Bình không chỉ học một sàng, mà gánh được cả gánh kinh nghiệm về cây chà là nhập khẩu. Đây là loại cây mà Sáu Bình tin rằng đang mở ra cơ hội rất lớn cho bà con có đất nông nghiệp vùng nắng gió, đất cát cằn cỗi.
1. Vì sao Sáu Bình mê cây chà là trên đất nông nghiệp Việt Nam?
Bà con biết không, cây chà là vốn quen với khí hậu sa mạc. Nhìn lại đất nông nghiệp ở Ninh Thuận, Bình Thuận, Cần Giờ thì trời sinh ra để trồng chà là chớ còn gì. Nắng nhiều, đất cát, ít mưa – những thứ mà nhiều cây khác “chê” thì lại là “món ngon” của chà là. Bà con muốn tìm hiểu thêm về đặc tính sinh học của loại cây này có thể tham khảo bài viết tổng quan về cây chà là trên Wikipedia.
Hiện nay trên thị trường có 5 dòng chà là cấy mô được bà con ưa chuộng nhứt. Mỗi dòng có một đặc tính riêng về hương vị và hình thái trái.
- Bahi (Barhee): trái vàng, ngọt thanh, dễ ăn, ra hoa đồng loạt sau Tết. Đây là dòng phổ biến nhứt hiện nay.
- Koni (Koni-ji): trái đỏ tươi, giòn chắc, có chút chát nhẹ ở vỏ rồi ngọt hậu. Cây ra hoa rải rác 4–5 tháng.
- Redzi (Red OC): bản nâng cấp của Red B cũ (mã 152), màu đỏ tươi, chín đều.
- Dahan: trái da cam, ngọt lịm, không có chát dù còn xanh. Sáu Bình xếp dòng này vô hàng cao cấp.
- Brem (Barhee Brem): trái hồng phấn, ngọt, ra hoa đồng loạt. Đây là dòng mới có tiềm năng kinh tế cao.
Tóm lại, mỗi giống một vẻ. Tuy nhiên, tất cả đều có điểm chung là rất phù hợp với đất nông nghiệp nắng nóng và khô hạn của miền Trung, miền Nam nước mình.
2. Giá trị kinh tế của chà là trên đất nông nghiệp
Sáu Bình đã hỏi kỹ giá cả ngoài vườn, rồi nhẩm tính lại cho bà con dễ hình dung. Trước tiên, trái chà là tươi được phân làm 4 hạng theo đường kính: A+, A, B, C.
Tiếp theo, giá bán dao động từ 500.000 – 900.000 VNĐ/kg, tùy size và tùy mùa. Để đạt được size A+, nhà vườn phải chịu khó tỉa trái. Ví dụ, mỗi nhánh chỉ giữ lại 10–12 trái thay vì 20 trái như tự nhiên.
Như vậy, cùng một diện tích đất nông nghiệp, nếu chịu khó đầu tư kỹ thuật, giá trị mang về cao gấp nhiều lần so với nhiều cây trồng truyền thống. Đây là điều mà Sáu Bình muốn bà con suy nghĩ kỹ trước khi đặt bút lên kế hoạch canh tác.
Ngoài cây ăn trái, bà con cũng có thể tham khảo thêm hướng đi làm farmstay trên đất nông nghiệp năm 2026 mà không cần chuyển mục đích để tận dụng tối đa giá trị của mảnh đất.
3. Chuyện cây giống – đừng để mất tiền oan
Cái này Sáu Bình phải nói thẳng để bà con khỏi mắc bẫy. Giá cây giống chà là cấy mô chính hãng không hề rẻ.
- Cây con mới vô bầu: 1.500.000 – 3.500.000 VNĐ/cây.
- Cây 2 năm tuổi: khoảng 8.500.000 VNĐ/cây.
Vậy mà trên TikTok, Facebook, có người rao bán “chà là nhập khẩu” chỉ vài trăm ngàn một cây. Bà con ơi, đó hầu hết là cây ươm hạt. Tỉ lệ ra cây đực rất cao, mà cây đực thì không cho trái, hoặc có trái thì cũng kém chất lượng.
Bao nhiêu công sức bỏ ra cho mảnh đất nông nghiệp của mình mà cuối cùng không thu được gì thì xót lắm. Vì vậy, Sáu Bình khuyên bà con: muốn mua thì phải tới tận vườn, gặp người thật, nhìn cây thật.
4. Kỹ thuật canh tác chà là trên đất nông nghiệp
4.1. Thụ phấn – chuyện “duyên” của chà là
Chà là là cây đơn tính, nghĩa là có cây đực, cây cái riêng. Muốn có trái, bà con phải có cây đực để lấy phấn. Có hai cách phổ biến để giải quyết vấn đề này.
- Trồng theo tỉ lệ 25 cây cái : 1 cây đực.
- Mua phấn hoa nhập khẩu dạng bình xịt, vừa tiết kiệm đất nông nghiệp, vừa đỡ công chăm cây đực.
4.2. Đất, nước và mật độ trồng
Cây chà là mê nắng và mê đất nông nghiệp dạng cát. Đất cát giúp bộ rễ thoát nước tốt, ít nấm bệnh hơn đất thịt.
Cây trưởng thành trên 2 năm tuổi có thể chịu hạn tới 6 tháng nhờ rễ ăn sâu. Tuy nhiên, giai đoạn 6 tháng đầu, bà con phải tưới đủ nước cho cây bén rễ. Mật độ trồng tối ưu là 6m x 6m. Khoảng cách này vừa đủ ánh sáng, vừa thuận tiện đưa máy móc vô sau này.
Nếu bà con đang quan tâm tới quy hoạch và pháp lý đất, có thể đọc thêm bài Đất Nông Nghiệp Nam Khánh Hòa 2026: Pháp Lý & Cách Chuyển Đổi Mục Đích của Sáu Bình.
4.3. Sâu bệnh và hướng hữu cơ
Đối tượng đáng sợ nhứt là kiến dương và đuông. Hai con này đục thẳng vô cổ hũ cây, gây thiệt hại lớn. Trong khi đó, nấm lá và rỉ sắt thì nhẹ, chỉ cần vôi nông nghiệp là xử lý được.
Điểm đặc biệt mà Sáu Bình rất tâm đắc là: trái chà là được bọc trong túi giấy dầu và lưới ngay từ khi còn nhỏ. Cách làm này cách ly hoàn toàn côn trùng và nấm bệnh. Nhờ vậy, việc canh tác hữu cơ trên đất nông nghiệp hoàn toàn khả thi. Đây chính là hướng đi bền vững mà Sáu Bình luôn cổ vũ bà con theo đuổi.
5. Nông sản sạch – chuyện ngoài lề mà không hề lề
Nhân chuyến đi này, Sáu Bình cũng góp nhặt thêm vài kinh nghiệm về nông sản sạch trên đất nông nghiệp để bà con tham khảo.
- Sầu riêng: trái chín tự nhiên thường được hái khi đủ độ già rồi để chín dần. Lý do là vì để chín hẳn trên cây dễ làm suy cây. Không phải cứ thấy hái sớm là “nhúng thuốc” đâu nha bà con.
- Mít: cắt đầu trái mít là để kiểm tra “sơ đen”, loại bỏ trái hỏng ngay tại vườn. Việc bôi vôi trắng vô vết cắt là để sát khuẩn, tránh thối trái khi vận chuyển – chớ không phải bôi thuốc độc như nhiều người đồn.
- Phân bón: với đất nông nghiệp vùng núi hoặc đất cát nghèo dinh dưỡng, phân dê là lựa chọn rất tốt. Giá tham khảo ở khu Phước Bình chỉ khoảng 40.000 VNĐ/bao.
6. Lời gan ruột của Sáu Bình
Sáu Bình chia sẻ thông tin này với tâm thế của một người bạn nông dân, không phải người bán hàng. Hiện nay có không ít đối tượng xấu mượn hình ảnh, video của các nhà vườn uy tín để rao bán cây giống giả.
Bà con muốn an tâm thì cứ tới tận nơi, nhìn tận mắt, sờ tận tay. Người làm đất nông nghiệp tử tế thì không sợ ai kiểm chứng đâu.
Và một điều nữa Sáu Bình muốn nhắn: một nhà cung cấp giống uy tín phải đồng hành cùng bà con từ lúc xuống giống cho tới khi thu hoạch, xử lý trái. Có vậy thì đồng vốn bà con bỏ vô đất nông nghiệp mới sinh lời bền vững được.
Chúc bà con mạnh giỏi, mùa nào cũng trúng, vườn nào cũng xanh. Hẹn bà con ở bài viết tới của Sáu Bình.
— Sáu Bình —