Mấy năm làm nghề, tôi đi qua nhiều vùng đất. Tôi để ý một điều nhỏ. Cùng là đất trồng cây lâu năm, mà mỗi mảnh một số phận. Có mảnh để hoang cỏ mọc. Có mảnh lại thành vườn sầu riêng nuôi cả nhà.
Câu chuyện hôm nay là về vùng Khánh Sơn, Khánh Hòa. Đây là nơi tôi thấy có những mô hình làm nông đáng ngẫm. Tôi xin nói trước cho rõ. Đây là chuyện tôi được nghe kể và đọc lại. Nó không phải trải nghiệm của riêng tôi. Tôi kể theo góc nhìn của người làm bất động sản và yêu đất đai. Mong bà con tham khảo, chứ tôi không dám hứa hẹn gì.
Đất trồng cây lâu năm ở Khánh Sơn: vì sao hợp cây sầu riêng?
Khánh Sơn là huyện miền núi phía tây nam Khánh Hòa. Đất ở đây có độ cao. Khí hậu mát hơn vùng ven biển như Nha Trang hay Cam Ranh. Vùng này lại có nước từ các con suối đổ về. Nhiều người khi đi xem đất hay nói với tôi một câu. Họ bảo thổ nhưỡng nơi đây khá hợp cây lâu năm, nhất là sầu riêng.
Tôi từng nghe một anh làm vườn lâu năm chia sẻ. Anh nói đất màu mỡ chưa chắc đã dễ làm. Địa hình đồi dốc. Đường sá ngày trước còn nhỏ hẹp. Chở cây giống với phân bón lên tới nơi cũng đủ mệt. Có khu trước đây chưa kéo được điện lưới. Bà con phải chạy máy nổ, bơm nước qua nhiều chặng mới tưới được. Nghe vậy để mình hiểu. Làm nông trên đất trồng cây lâu năm ở miền núi không hề nhẹ nhàng.
Chuyện một người trồng sầu riêng ở xã Sơn Trung
Có một câu chuyện được kể nhiều ở địa phương. Đó là chuyện ông Nguyễn Ngọc Tháo. Ông là hội viên nông dân ở thôn Chi Chay, xã Sơn Trung, huyện Khánh Sơn. Ông vốn quê gốc Nam Định. Ông từng đi kinh tế mới. Rồi ông chọn Khánh Sơn làm nơi gắn bó từ khoảng năm 2007. Đó là sau một chuyến đi xem đất thực tế.
Nghe kể lại, những ngày đầu ông cũng vấp không ít. Cây bị bệnh xì mủ. Có cây chết. Có vụ rụng hoa rụng trái hàng loạt vì chưa nắm vững kỹ thuật. Nhiều người mới trồng sầu riêng thường gặp đúng kiểu khó khăn này. Nhưng qua thời gian, ông tích lũy dần. Ông mở rộng vườn và làm bài bản hơn.
Theo thông tin trên báo chí địa phương, đến nay vườn của ông rộng khoảng 24ha. Trong đó có phần đang cho thu hoạch. Ông canh tác theo quy trình VietGAP. Ông cũng đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm tới từng gốc. Sản lượng tăng dần qua các năm. Riêng năm 2024 được ghi nhận đạt doanh thu khá lớn. Tôi xin phép không đi sâu vào con số. Mỗi vườn mỗi khác. Giá cả từng mùa cũng lên xuống. Bà con nên xem đây là câu chuyện tham khảo.
Ba điều tôi tâm đắc từ câu chuyện này
Ngồi ngẫm lại chuyện được nghe kể, tôi thấy vài điểm đáng lưu tâm. Nhất là khi bà con nghĩ tới đất trồng cây lâu năm.
Thứ nhất, chịu khó học. Người ta kể ông Tháo tham gia các lớp tập huấn. Ông học hỏi người đi trước. Rồi ông tự rút kinh nghiệm từ mảnh vườn của mình. Làm nông mà không chịu học kỹ thuật thì rất dễ mất trắng một vụ.
Thứ hai, làm chủ khâu kỹ thuật. Riêng với sầu riêng, xử lý cho cây ra hoa, đậu trái là khâu quyết định. Đây là chuyện cần người có nghề. Không thể làm theo cảm tính.
Thứ ba, để ý thị trường. Trồng được đã khó. Bán được giá lại là chuyện khác. Nắm nhu cầu thị trường để có lộ trình đầu tư hợp lý. Đó là điều nhiều anh làm vườn giỏi hay nhắc tôi.
Bà con quan tâm hướng canh tác sầu riêng ở vùng này có thể xem thêm. Mời đọc bài Sầu Riêng Khánh Sơn 2026: Góc Nhìn Về Giống Musang King Trên Đất Nông Nghiệp mà tôi chia sẻ trước đó.
Giá trị không chỉ nằm ở đồng tiền
Điều tôi quý ở những chuyện kiểu này không hẳn là con số doanh thu. Tôi quý cách người ta sống với nghề và với bà con xung quanh. Nghe kể, ông Tháo tạo việc làm cho khoảng hai chục lao động địa phương. Ông hỗ trợ vốn, cây giống, phân bón và kỹ thuật cho một số hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ vậy họ tự trồng sầu riêng trên đất của mình. Ông cũng hiến đất mở đường phục vụ dân sinh ở xã Sơn Trung.
Với những đóng góp đó, ông được ghi nhận là một trong những “Nông dân Việt Nam xuất sắc” năm 2024. Tôi nghĩ điều này rất đáng quý. Một vùng đất muốn phát triển bền vững thì cần nhiều người biết chia sẻ như vậy.
Vài điều nên kiểm tra trước khi mua đất trồng cây lâu năm
Từ góc nhìn người làm bất động sản, tôi hay nhắc bà con mấy điểm. Nhất là khi nhắm tới đất trồng cây lâu năm ở Khánh Sơn hay vùng lân cận như Cam Lâm, Diên Khánh.
- Nên kiểm tra kỹ pháp lý, loại đất trên sổ và quy hoạch của thửa đất trước khi xuống tiền. Việc chuyển mục đích sử dụng đất tùy từng trường hợp. Bà con nên tham khảo và đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền.
- Nên tìm hiểu nguồn nước, đường vào và thổ nhưỡng thực tế. Đừng chỉ nghe mô tả.
- Nên tham khảo giá đền bù và quy hoạch vùng. Việc này giúp tránh rủi ro không đáng có.
Về pháp lý và chuyển đổi mục đích sử dụng đất, bà con có thể đọc thêm. Mời xem bài Chuyển Đổi Mục Đích Sử Dụng Đất Trồng Sầu Riêng Ở Cam Hiệp, Khánh Hòa. Nếu quan tâm giá đền bù vùng ven, mời xem bài Giá Đền Bù Đất Nông Nghiệp Ở Cam Lâm 2026. Muốn nhìn bức tranh chung hơn về thị trường đất Khánh Hòa, mời tham khảo bài Đầu Tư Bất Động Sản Khánh Hòa 2026: Góc Nhìn Từ Quy Hoạch Trục Nha Trang – Cam Lâm.
Ngoài Khánh Hòa, chuyện sầu riêng trên đất lâu năm cũng diễn ra ở nhiều nơi. Ai muốn so sánh có thể xem thêm bài Đất Trồng Cây Lâu Năm Ở Xuân Lập, Long Khánh. Nó cho mình thêm một góc nhìn.
Đôi lời gửi bà con
Chuyện ở Khánh Sơn cho tôi thấy một điều giản dị. Đất nào cũng có giá trị của nó. Quan trọng là mình có đủ kiên nhẫn và chịu học hay không. Tôi không dám nói trồng sầu riêng chắc chắn giàu. Làm nông luôn có rủi ro thời tiết, sâu bệnh, giá cả. Nhưng tôi tin một điều. Ai đi cùng đất bằng cái tâm và cái đầu chịu khó thì đất sẽ không phụ.
Bà con nào đang tìm hiểu đất trồng cây lâu năm ở Khánh Hòa, cứ bình tĩnh. Xem đất, xem người, đối chiếu thông tin cho kỹ rồi hẵng quyết. Có gì cần trao đổi thêm, cứ nhắn cho Sáu Bình. Mình cùng bàn.
Các địa danh đã dùng trong bài (đều thuộc tỉnh Khánh Hòa): huyện Khánh Sơn; xã Sơn Trung; thôn Chi Chay; huyện Cam Lâm; thành phố Cam Ranh; huyện Diên Khánh; thành phố Nha Trang.