Tôi làm bất động sản. Vì công việc, tôi đi lại nhiều vùng quê. Một trong những điều tôi thích quan sát nhất là những mảnh đất trồng cây lâu năm được bà con chuyển đổi thành công. Có một câu chuyện ở ấp Đồi Rìu, xã Hàng Gòn, thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai. Tôi được nghe kể lại nhiều lần. Càng nghe càng thấy đáng để bà con mình cùng ngẫm.
Từ vườn tạp đến vườn sầu riêng chuyên canh trên đất trồng cây lâu năm
Trước năm 2008, phần lớn bà con ở Đồi Rìu canh tác theo kiểu đa canh. Một mảnh đất trồng cây lâu năm mà trồng đủ thứ. Nào điều, cà phê, tiêu, bơ, mít, chuối. Cách làm này giúp bà con đỡ lo mất giá. Nói nôm na là “trứng không để chung một giỏ”. Nhưng nói thật, nó chỉ đủ ổn định. Khó mà bứt phá.
Tôi từng nghe một anh trong nghề chia sẻ một điều. Muốn thu nhập cao hơn thì phải dám tập trung vào một loại cây đặc trưng. Loại cây đó phải có giá trị. Câu chuyện của ông Lâm Chính Lộc là ví dụ tôi hay nhắc lại. Ông là nông dân người Hoa ở Đồi Rìu. Nghe kể, năm 2008 ông mạnh dạn phá bỏ 2,5 hécta điều, cà phê, tiêu. Đó là những cây đang cho thu nhập ổn định. Ông chuyển sang trồng sầu riêng Ri 6 và Monthong. Nhiều người khi ấy cho là liều.
Ông có một câu nói được nhiều người ở đó nhớ mãi. Đại ý là ngày đó ông tiếc mấy cây tạp đang xanh tốt. Nếu vì tiếc mà không dám chuyển đổi, thì giờ tên ông đã không nằm trong danh sách những người trồng sầu riêng khá giả của vùng.
Hành trình chuyển đổi: kiên nhẫn qua từng giai đoạn
Điều tôi tâm đắc nhất không phải con số tiền tỷ. Đó là sự kiên nhẫn. Sầu riêng là cây trồng lâu năm. Không phải trồng hôm nay mai có ăn. Qua quá trình quan sát và nghe bà con kể, tôi thấy hành trình ấy đi qua mấy chặng rõ rệt:
- Giai đoạn kiến thiết (2008 – 2012): Khi sầu riêng chưa cho trái, gia đình ông lấy ngắn nuôi dài. Họ chăn nuôi dê trên phần đất chưa cải tạo để có đồng ra đồng vào.
- Trái bói đầu tiên (2013): 2,5 hécta sầu riêng cho thu bói. Vườn mang về gần 150 triệu đồng. Đây là dấu mốc cho thấy giống Ri 6 và Monthong hợp với vùng đất đỏ bazan Đồi Rìu.
- Giai đoạn tăng trưởng (2014 đến nay): Nghe kể năm 2014 vườn cho thu gần 2 tỷ đồng. Ông chuyển nốt 1,5 hécta còn lại sang sầu riêng. Đến khoảng cuối năm 2024, tổng diện tích 4 hécta cho thu nhập trên 3 tỷ đồng mỗi năm.
Tôi nhắc lại các con số này theo lời kể để bà con hình dung. Mỗi vườn, mỗi vùng đất, mỗi năm thời tiết lại khác nhau. Kết quả đầu tư ra sao còn tùy từng trường hợp. Bà con nên tham khảo nhiều nguồn và tính toán kỹ trước khi làm theo.
Kinh nghiệm kỹ thuật trên đất trồng cây lâu năm đáng để bà con quan sát
Có một điều tôi rất đồng tình. Đất tốt, giống tốt vẫn chưa đủ. Phải làm chủ kỹ thuật. Nhiều người khi mới trồng sầu riêng thường gặp cảnh cây tốt lá mà trái rụng. Có khi trái bị sượng. Qua lời kể của bà con Đồi Rìu, có mấy kinh nghiệm đáng để tham khảo:
- Xử lý ra hoa đúng thời điểm: Chọn cho hoa vào cuối tháng Chạp. Cách này hợp thổ nhưỡng và thời tiết địa phương. Nhờ vậy trái thơm, ít sượng.
- Quản lý đọt non: Chủ động chặn đọt hoặc kéo đọt trong giai đoạn xả nhụy và đậu trái non. Việc này tránh cây tranh dinh dưỡng làm rụng hoa, rụng trái.
- Thích ứng thời tiết: Nếu gặp mưa bất lợi, đôi khi phải chấp nhận xả bỏ một đợt hoa. Đổi lại là bảo đảm chất lượng cho đợt sau.
- Chịu khó học hỏi: Tích cực dự các lớp tập huấn kỹ thuật ở địa phương. Nên học từ những người đi trước.
Đây là kinh nghiệm quan sát. Không phải công thức áp dụng máy móc cho mọi nơi. Bà con nên tìm hiểu thêm từ cán bộ khuyến nông. Cũng nên hỏi những nhà vườn có uy tín ở khu vực mình.
Sức lan tỏa tới cả cộng đồng Đồi Rìu
Điều làm tôi cảm động là câu chuyện của một người lại kéo theo cả xóm cùng đi lên. Nghe kể, cả ấp Đồi Rìu nay có trên 200 hécta sầu riêng. Nơi đây từng là địa bàn khó khăn nhất xã Hàng Gòn. Vậy mà thành “thủ phủ” sầu riêng của vùng. Cùng với đó là sự đầu tư hạ tầng đường, điện, vốn từ chính quyền. Phần lớn hộ dân trong ấp đã có cuộc sống khá giả hơn.
Với tôi, đó mới là giá trị thật của việc chuyển đổi cây trồng đúng hướng. Không chỉ làm giàu cho một nhà. Nó nâng cả một cộng đồng lên.
Vài điều bà con nên lưu ý trước khi chuyển đổi đất trồng cây lâu năm
Là người làm bất động sản và yêu đất đai, tôi luôn nhắc bà con một điều. Trước khi chuyển đổi cây trồng hay mua thêm đất, cần kiểm tra kỹ pháp lý và quy hoạch. Đất trồng cây lâu năm có được phép làm gì? Có vướng quy hoạch không? Ranh giới ra sao? Tất cả nên đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương. Bà con cũng có thể tra cứu quy định pháp luật hiện hành trên Cổng thông tin văn bản pháp luật của Chính phủ.
Nếu bà con đang tìm hiểu hướng làm nông nghiệp bền vững, có thể tham khảo thêm những bài tôi đã chia sẻ trước đây:
- 9 nghề thu nhập tỷ đồng tại nông thôn trên đất nông nghiệp
- Kỹ thuật trồng đinh lăng lấy củ bằng phương pháp chậu đôi
- Homestay, farmstay trên đất nông nghiệp và hướng đi bền vững
- Câu hỏi quan trọng nhất trước khi xuống tiền đầu tư bất động sản
Đôi lời gửi bà con
Câu chuyện ở Đồi Rìu, với tôi, không phải để khoe con số tiền tỷ. Nó cho thấy một điều. Dám thay đổi tư duy, kiên trì học hỏi và làm chủ kỹ thuật thì cơ hội luôn có. Tất cả đều bắt đầu trên chính mảnh đất trồng cây lâu năm của mình. Tôi không dám hứa ai làm theo cũng thành công. Vì mỗi vùng đất một khác. Nhưng tinh thần dám nghĩ dám làm và làm bài bản thì luôn đáng để mình học.
Các địa danh có thật đã dùng trong bài (đều thuộc tỉnh Đồng Nai): ấp Đồi Rìu, xã Hàng Gòn, thành phố Long Khánh.