Vườn sầu riêng Long Khánh năm nay có thêm một chuyện lạ. Trái không còn xanh như thường thấy, mà vàng óng như phủ một lớp nghệ. Lần đầu nghe kể, tôi cũng nghĩ là ảnh đã chỉnh màu. Hóa ra không phải. Bí mật nằm gọn trong chiếc túi bao trái.
Bài viết này tôi ghi lại những gì quan sát được và nghe bà con kể quanh khu vực Long Khánh, Đồng Nai. Có chuyện vườn, chuyện chợ, và có cả chuyện di sản nằm ngay cạnh vườn. Nói cách khác, sầu riêng Long Khánh giờ không chỉ là chuyện cây trái. Bạn đọc để tham khảo góc nhìn nhé. Còn quyết định thế nào thì tùy từng trường hợp cụ thể của mỗi người.
Vườn sầu riêng Long Khánh và câu chuyện trái vàng óng
Giống được dùng để làm ra sầu riêng Long Khánh vỏ vàng là sầu riêng Thái. Đây là giống quen thuộc với nhà vườn Đồng Nai suốt nhiều năm nay. Điểm khác biệt không nằm ở giống, mà nằm ở khâu chăm trái.
Tôi từng nghe một anh làm vườn ở khu vực Xuân Bắc, huyện Xuân Lộc, chia sẻ khá kỹ về cách làm này. Anh nói vui rằng mình chỉ cho trái ngủ trong bóng tối, vậy mà nó đổi màu thật.
Nguyên lý: che nắng thì vỏ đổi màu
Cách làm được mô tả lại như sau:
- Chủ vườn dùng túi bao chuyên dụng nhiều lớp, bọc trái từ khi trái còn nhỏ.
- Túi bọc kín làm ánh nắng không tiếp xúc được với vỏ trái.
- Vỏ vì thế không lên màu xanh như bình thường, mà chuyển dần sang vàng óng.
- Nhiều người ví von đây là sầu riêng Hoàng Kim cho dễ hình dung.
Nghe qua thì đơn giản. Nhưng làm mới thấy cực.
Kỹ thuật đơn giản nhưng đòi hỏi tỉ mỉ
Miệng túi phải được siết kín bằng cọng kẽm. Việc này nhằm ngăn kiến và côn trùng chui vào phá trái. Nếu túi bị rách, ánh sáng lọt qua khe, trái sẽ lên màu loang lổ. Có trường hợp trái quay lại màu xanh như cũ.
Nói cách khác, thành quả phụ thuộc vào sự kiên nhẫn của người chăm. Một vườn vài trăm gốc thì công bao trái không hề nhỏ. Đây là điều bà con nên cân nhắc trước khi nghĩ tới chuyện làm đại trà.
Hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm
Theo những gì tôi nghe được, kỹ thuật làm sầu riêng Long Khánh vỏ vàng mới chỉ áp dụng trên một số lượng trái nhất định. Chủ vườn dự kiến sang năm mới mở rộng thêm, để phục vụ khách tham quan và chụp hình.
Về chất lượng cơm bên trong, những trái chín rụng tự nhiên tại vườn có mùi thơm khá đậm. Tuy nhiên một số trái vẫn đang chờ chín. Vì vậy chưa thể khẳng định chắc chắn điều gì về chất lượng. Cần thêm thời gian để kiểm chứng, và đây là điều nên nói thẳng với nhau.
Từ trái lạ đến điểm check-in: nhà vườn đang nghĩ gì
Điều tôi thấy thú vị không nằm ở màu vỏ. Nó nằm ở cách nghĩ.
Trước đây, sầu riêng Long Khánh ra vườn là bán cân. Giờ nhiều nhà vườn nghĩ thêm một lớp giá trị nữa: khách tới xem, khách chụp hình, khách mua tại vườn. Cùng một gốc cây, nhưng nguồn thu được nhân lên.
Cách nghĩ này không mới ở Đồng Nai. Bạn có thể tham khảo thêm câu chuyện nhà vườn nâng giá trị nông sản mà tôi đã ghi lại trước đó. Hướng liên kết giữa các nhà vườn cũng đang được nhắc tới nhiều trong câu chuyện du lịch xanh Đồng Nai.
Một chị khách từng kể với tôi rằng, chị chọn mua đất vườn vì muốn cuối tuần có chỗ về. Sau vài năm, chính mảnh vườn đó lại thành nơi đón khách. Chị nói vui rằng ban đầu chỉ định trồng cây cho vui thôi.
Triển lãm trái cây Hàng Gòn và hũ nước tương Việt Hoa Sen
Không xa các vườn cây là khu vực phường Hàng Gòn. Nơi đây từng diễn ra triển lãm trái cây với nhiều gian hàng nông sản của vùng Long Khánh.
Những gì được trưng bày khá bắt mắt:
- Các tác phẩm sắp đặt quy mô lớn như xuồng trái cây, tháp chanh dây vàng, tháp chôm chôm Thái.
- Chuối cao, mía, chanh dây vàng bày theo cụm.
- Và cả những trái sầu riêng vàng được đưa từ vườn ra để khách xem tận mắt.
Bên cạnh sầu riêng Long Khánh và các loại trái khác, thương hiệu nước tương truyền thống Việt Hoa Sen cũng được giới thiệu tại đây. Nguyên liệu chính là đậu nành và muối hột. Thời gian lên men tự nhiên khoảng ba tháng mới đạt thành phẩm.
Dòng sản phẩm khá rộng: từ tương hột truyền thống đến nước tương, nước mắm, tương đen, tương ớt và tương cà. Gian hàng còn tái hiện bếp xưa với lò củi, chén bát men sứ và ấm cổ.
Tôi cho rằng đây là chi tiết đáng chú ý. Một vùng đất muốn giữ chân khách thì không thể chỉ có cây trái. Nó cần thêm mùi vị, cần thêm ký ức.
Mộ Cự Thạch Hàng Gòn: di sản cạnh vườn sầu riêng Long Khánh
Cách các vườn cây không xa là một di tích ít người ngoài tỉnh biết tới. Đó là Mộ Cự Thạch Hàng Gòn, nằm tại xã Hàng Gòn, thành phố Long Khánh.
Di tích được khai quật lần đầu vào năm 1927. Đến năm 1982, nơi này được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia. Năm 2015, Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích Quốc gia Đặc biệt theo Quyết định số 2367/QĐ-TTg.
Đây là loại hình mộ táng bằng đá, thường được gọi là Dolmen. Cấu trúc khá đồ sộ:
| Thành phần | Đặc điểm |
|---|---|
| Cấu trúc bao quanh | Hai hàng trụ đá bảo vệ xung quanh hầm mộ |
| Trụ đá hoa cương | 02 trụ dài khoảng 7,2 m, bề mặt bào dũa nhẵn |
| Trụ đá xa thạch | 10 trụ cao từ 2,5 m đến 3 m |
| Kích thước hầm mộ | Dài khoảng 4,2 m |
Khuôn viên di tích rộng, nhiều cây xanh và khá mát. Nhiều trường học trong vùng chọn nơi này làm điểm học lịch sử cho học sinh.
Bạn thử hình dung một buổi sáng: ghé vườn xem trái, trưa ăn cơm với tương hột, chiều ra di tích ngồi dưới bóng cây. Một vòng như vậy đủ để hiểu vì sao Long Khánh được nhắc tới nhiều hơn trong thời gian gần đây.
Người đi xem đất vườn quanh Long Khánh thường gặp gì
Qua quá trình quan sát thị trường, tôi thấy có vài tình huống lặp đi lặp lại. Nhất là với người lần đầu tìm mua vườn sầu riêng Long Khánh.
Thứ nhất, mê cây mà quên đất. Nhiều người nhìn vườn xanh tốt rồi quyết rất nhanh. Cây đẹp là thật. Nhưng cây đẹp không nói lên tình trạng pháp lý của thửa đất.
Thứ hai, nghe giá vụ mùa rồi nhân lên. Có anh kể với tôi rằng anh tính thu nhập cả đời vườn dựa trên giá một vụ được mùa. Giá nông sản lên xuống theo năm. Cách tính đó rủi ro hơn nhiều người nghĩ.
Thứ ba, quên hỏi chuyện quy hoạch. Đây là phần mà bà con nên kiểm tra sớm, trước khi bàn tới giá. Tôi có ghi lại khá kỹ trong bài về quy hoạch đất đai Đồng Nai.
Thứ tư, làm du lịch vườn mà chưa rõ pháp lý công trình. Chuyện dựng chòi, dựng nhà nghỉ chân trên đất nông nghiệp cần được tìm hiểu kỹ. Bạn có thể tham khảo thêm các vướng mắc pháp lý farmstay Đồng Nai.
Vài điều nên tìm hiểu trước khi xuống tiền
Tôi không đưa ra lời khuyên đầu tư. Dưới đây chỉ là những đầu việc mà nhiều người đi trước hay nhắc lại.
- Nên kiểm tra sổ, ranh, diện tích thực tế và loại đất ghi trên giấy tờ.
- Nên đối chiếu thông tin quy hoạch với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
- Nên hỏi rõ về đường đi, nguồn nước tưới và điện phục vụ sản xuất.
- Nên tìm hiểu tuổi cây, lịch sử chăm sóc và tình trạng sâu bệnh của vườn.
- Nên tham khảo thêm về mã số vùng trồng nếu có ý định làm hàng xuất khẩu.
- Nên tham khảo ý kiến người có chuyên môn pháp lý trước khi đặt cọc.
Mỗi thửa đất một hoàn cảnh. Không có công thức chung cho tất cả.
Nếu bạn quan tâm tới đất trồng cây lâu năm quanh khu vực này, có hai câu chuyện tôi từng ghi lại. Một là chuyện cây sầu riêng ở Xuân Lập, Long Khánh. Hai là chuyện vườn sầu riêng 1,6 hecta ở Cẩm Mỹ. Bà con cũng có thể xem thêm góc nhìn theo mùa trong bài đất trồng cây lâu năm Đồng Nai.
Câu hỏi thường gặp về sầu riêng Long Khánh
Sầu riêng vỏ vàng có phải giống mới không?
Theo mô tả của nhà vườn, đây vẫn là sầu riêng Thái. Màu vàng đến từ kỹ thuật bao trái ngăn ánh sáng, không phải từ giống mới.
Bao trái có làm thay đổi chất lượng cơm không?
Hiện chưa có kết luận rõ ràng. Một số trái chín rụng tại vườn cho mùi thơm đậm. Số còn lại vẫn đang chờ chín để kiểm chứng thêm.
Có thể tới tham quan vườn sầu riêng Long Khánh chưa?
Mô hình đang trong giai đoạn thử nghiệm trên số lượng trái hạn chế. Dự kiến sang năm mới mở rộng để đón khách. Bạn nên liên hệ trước với nhà vườn để hỏi lịch cụ thể.
Long Khánh còn điểm nào đáng ghé ngoài vườn cây?
Bạn có thể ghé Mộ Cự Thạch Hàng Gòn, di tích quốc gia đặc biệt nằm tại xã Hàng Gòn. Khu vực phường Hàng Gòn cũng là nơi từng tổ chức triển lãm trái cây địa phương.
Đôi lời khép lại
Một chiếc túi bao trái làm đổi màu vỏ sầu riêng Long Khánh. Nghe thì nhỏ. Nhưng nó cho thấy người làm vườn ở đây đang chịu khó thử.
Nông nghiệp cộng du lịch cộng di sản. Ba thứ này đứng cạnh nhau thì vùng đất có thêm sức sống. Tôi tin đó là hướng đi tử tế, dù nó cần thời gian.
Còn với bà con đang tìm mảnh vườn cho riêng mình, tôi chỉ mong một điều. Đi chậm lại một nhịp. Xem kỹ giấy tờ. Hỏi kỹ người địa phương. Đất không chạy đi đâu mất, nhưng tiền thì có thể.
Danh sách địa danh đã sử dụng trong bài
- Thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai
- Phường Hàng Gòn, thành phố Long Khánh
- Xã Hàng Gòn, thành phố Long Khánh
- Phường Xuân Lập, thành phố Long Khánh
- Xã Xuân Bắc, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai
- Huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
- Di tích Mộ Cự Thạch Hàng Gòn, thành phố Long Khánh
Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức và góc nhìn cá nhân. Thông tin pháp lý, quy hoạch và giá cả nên được đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương. Bạn có thể tra cứu thêm tại cổng thông tin tỉnh Đồng Nai.