Bà con thân mến, Sáu tui làm nông nghiệp mấy chục năm rồi. Sáu đi nhiều nơi, gặp nhiều mô hình hay. Nhưng ít khi thấy cây dược liệu nào trồng bền mà lời chắc như cây đinh lăng. Người ta kêu nó là “sâm của người nghèo”. Còn Sáu thì gọi vui là “cây giữ tiền”. Bởi trồng đinh lăng đúng cách, có hợp đồng bao tiêu, thì bà con ngủ ngon chớ không lo được mùa mất giá.
Hôm nay Sáu kể cho bà con nghe chuyện ông Bùi Văn Sớm ở xã Hải Quang, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Ông trồng đinh lăng hơn 18 năm, giờ có 3 hecta với 56.000 gốc, mỗi năm bỏ túi cỡ 300 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Ai đang có đất bỏ không thì đọc kỹ mà suy nghĩ.
Cây đinh lăng là gì mà bà con gọi là “sâm của người nghèo”?
Đinh lăng là cây dược liệu quen thuộc với người mình. Lá đinh lăng dùng nấu ăn, phơi khô làm gối. Củ và cành thì bán cho công ty dược để làm thuốc bổ. Chính vì công dụng gần giống nhân sâm mà giá lại mềm, nên bà con hay gọi thân thương là “sâm của người nghèo”.
Cái hay của cây đinh lăng là trồng một lần, thu nhiều năm. Càng để lâu củ càng to, dược tính càng cao, tiền càng nhiều. Cây này hợp với bà con muốn bỏ phố về quê làm ăn lâu dài chớ không phải kiểu ăn xổi.
Hành trình 18 năm trồng đinh lăng của ông Sớm
Sáu kể lại cho gọn. Năm 2002, ruộng lúa làm hoài không đủ ăn, ông Sớm nghe đài báo nói về cây đinh lăng nên liều chuyển 6 sào lúa qua trồng thử.
Mấy năm đầu trúng lớn. Cành tươi bán tới 50.000 đồng một ký, củ tươi có lúc 250.000 – 300.000 đồng một ký. Nhưng rồi nhà nhà đua nhau trồng, cung vượt cầu, giá rớt thảm sau chừng 6 năm. Nhiều người chán nản chặt bỏ. Bài học “được mùa mất giá” này Sáu thấy lặp lại ở nhiều cây, giống như câu chuyện Sáu từng kể trong bài trồng cây ngưu bàng trên đất nông nghiệp.
Tới năm 2012, ông Sớm khôn ra. Ông không bán trôi nổi nữa mà ký hợp đồng với công ty dược. Từ đó cây đinh lăng của ông mới thật sự đứng vững. Nay quy mô lên 3 hecta, tổng vốn đầu tư gom lại cỡ 7 tỷ đồng.
Bí quyết sống còn khi trồng đinh lăng: liên kết bao tiêu đầu ra
Sáu nói thẳng, cái quyết định thành bại không phải ở chỗ trồng giỏi, mà ở chỗ bán được. Ông Sớm bắt tay với Công ty CP Traphaco theo kiểu hai bên cùng chắc ăn:
- Giá sàn bảo hiểm: Công ty cam kết mua tối thiểu 15.000 đồng một ký, dù ngoài thị trường có xuống thấp hơn.
- Giá linh hoạt: Nếu thị trường cao hơn 15.000 đồng, công ty nâng giá mua theo thực tế.
Có hợp đồng trong tay, bà con trồng đinh lăng không còn phập phồng lo giá. Đây chính là điều Sáu nhắc đi nhắc lại trong bài kỹ thuật trồng cây sưa đỏ: làm nông thời nay phải nghĩ tới đầu ra trước khi xuống giống.
Trồng đinh lăng chuẩn theo tiêu chuẩn GACP-WHO
Muốn bán cho công ty dược thì phải làm sạch, làm chuẩn. Vườn đinh lăng của ông Sớm chạy theo quy trình GACP-WHO của Tổ chức Y tế Thế giới:
- Ghi nhật ký cây trồng chi tiết: ngày xuống giống, ngày bón phân…
- Gửi dữ liệu về công ty hàng tháng.
- Sau 3 năm, công ty xuống kiểm tra chất lượng rồi mới cho thu hoạch.
Ông Sớm còn đứng ra làm hạt nhân, kéo 28 hộ trong xã cùng trồng, mỗi năm gom được cỡ 100 tấn đinh lăng sạch bán cho đối tác. Cách làm ăn tập thể này giống nhiều mô hình Sáu đã gom lại trong bài làm giàu ở nông thôn.
Kỹ thuật trồng đinh lăng bà con cần nắm rõ
Sáu túm gọn mấy điều then chốt để bà con dễ nhớ:
- Xử lý đất: Đinh lăng chịu hạn tốt nhưng ghét úng. Phải lên vồng đất cao, đào rãnh sâu quanh luống cho thoát nước. Ngập là cây chết hoặc chậm lớn.
- Chọn giống: Lấy cành bánh tẻ, dáng đẹp, thì tỷ lệ sống cao, cây lên nhanh.
- Thời điểm xuống giống: Tốt nhất từ tháng 7 tới tháng 9 âm lịch.
- Tưới tiêu: Đầu tư hệ thống phun tưới cho đỡ tốn công, năng suất lại cao.
Đất trồng đinh lăng nên là đất phù hợp mục đích canh tác lâu năm. Bà con nào chưa rõ đất mình được trồng cây gì thì xem lại bài đất nông nghiệp đa mục đích theo Luật Đất đai 2024 cho chắc.
Đinh lăng cho ra bao nhiêu tiền một năm?
Sáu ghi lại mấy con số của vườn ông Sớm để bà con dễ hình dung:
- Diện tích: 3 hecta.
- Số gốc: 56.000 gốc.
- Tổng vốn đầu tư lũy kế: khoảng 7 tỷ đồng.
- Thu nhập ròng: khoảng 300 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí.
- Trồng xen thêm cây na, cây bưởi để lấy ngắn nuôi dài.
Tiếng thơm từ mô hình trồng đinh lăng
Vườn đinh lăng của ông Sớm giờ thành điểm sáng của tỉnh. Mỗi năm đón cỡ 50 đoàn khách tới học hỏi. Năm 2019 còn đón đoàn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về thăm. Bản thân ông là ủy viên Ban Thường vụ Hội Nông dân xã Hải Quang, năm 2018 được tặng Kỷ niệm chương “Vì giai cấp nông dân Việt Nam”.
Sáu tui gửi bà con vài lời
Câu chuyện trồng đinh lăng của ông Sớm cho Sáu mấy bài học gọn mà thấm:
- Chịu đổi: Cây lúa làm không lời thì mạnh dạn tìm cây dược liệu giá trị cao hơn.
- Liên kết là sống còn: Có hợp đồng bao tiêu thì mới hết cảnh được mùa mất giá.
- Làm bài bản: Theo chuẩn GACP-WHO, đầu tư tưới tiêu, thì sản phẩm mới có giá.
Bà con nào có đất, có sức, chịu làm bài bản thì cây đinh lăng là một hướng đáng cân nhắc. Sáu chúc bà con làm ăn phát đạt, an cư lạc nghiệp.