Bà con thân mến, làm nghề nông mấy chục năm, Sáu Bình thấy khâu cách chăm sóc gà con giai đoạn 1 đến 3 tuần tuổi là cái quyết định thắng thua cả lứa nuôi. Con giống có tốt tới mấy mà úm sai, cho ăn sai là hao hụt tới nửa đàn như chơi. Bài này Sáu Bình ngồi kể hết cho bà con nghe, từ lúc bắt gà về tới lúc thả vườn, để ai nuôi cũng giữ được đầu con mà lời.
Sáu Bình nói trước cho bà con yên tâm: nắm đúng kỹ thuật thì tỷ lệ hao hụt từ mức có thể lên tới 50% kéo xuống còn cỡ 2-3% thôi. Gà lớn đều, lông bóng mượt, chân vàng, đạt trọng lượng đúng ý mình.
Vì sao cách chăm sóc gà con giai đoạn đầu lại quan trọng?
Sáu Bình hay nói với bà con: gà con khác xa gà lớn. Cái hệ tiêu hóa với hệ thần kinh của nó còn non lắm, chưa hoàn thiện. Vì vậy khả năng tự điều chỉnh thân nhiệt kém, hấp thụ dinh dưỡng cũng kém. Chỉ cần thời tiết trở trời, thức ăn kém chất lượng hay bị stress một chút là gà dễ rối loạn tiêu hóa liền.
Khi đó thức ăn không hấp thụ được sẽ bị tống ra ngoài thành phân sống, hoặc tồn đọng trong ruột rồi phân hủy tạo độc tố. Độc tố này kích ứng vách ruột, làm tăng tiết dịch và co bóp, sinh ra tiêu chảy cấp. Mấy bệnh hay gặp nhất là thương hàn (phân trắng), E.coli, Salmonella. Nếu bà con không xử lý kịp, chết một phần ba tới nửa đàn là chuyện thường.
Sáu Bình luôn coi con gà là một mắt xích trong cả hệ thống làm ăn ở quê. Bà con nào đang tính chuyện bỏ phố về quê lập nghiệp thì càng nên nắm chắc khâu này ngay từ đầu.
Cách nhận biết và kiểm tra sức khỏe gà con
Muốn cách chăm sóc gà con cho tốt thì phải chọn được con giống khỏe. Sáu Bình kiểm tra ở hai thời điểm.
Cách chăm sóc gà con lúc mới bắt về
- Gà phải nhanh nhẹn, linh hoạt, không ủ rũ.
- Mắt to sáng, lông bóng mượt, cánh ôm sát thân.
- Chân no bóng. Chân khô, tóp là gà bị để lâu, mất nước rồi.
- Bụng mềm, không to; rốn kín, không hở.
Sau 48 giờ cho ăn
Đây là lúc bà con kiểm tra diều. Sáu Bình bắt ngẫu nhiên 20 đến 50 con mỗi quây, ấn nhẹ vào phần diều xem no chưa. Đàn khỏe là 100% con kiểm tra đều có thức ăn trong diều. Con nào diều lép là con đó có vấn đề, phải tách ra theo dõi liền.
Chiến lược dinh dưỡng trong cách chăm sóc gà con
Sáu Bình khuyên bà con dùng cám có bổ sung men tiêu hóa. Cái này là then chốt để đường ruột khỏe, gà lớn nhanh mà lại ít bệnh.
- Giảm chi phí thức ăn (FCR): để đạt 1kg trọng lượng, gà dùng cám có men chỉ tốn 2,3kg thức ăn, so với 2,5kg cám thường.
- Chuồng khô ráo: ít đi phân sống, chân gà vàng và to, lông mượt, đàn phát triển đồng đều, không co cụm.
- Tỷ lệ sống cao: hao hụt 2 tuần đầu từ 60-80 con kéo xuống còn 20-30 con trên đàn 4.000 con.
Cách chăm sóc gà con: quy trình cho uống, cho ăn
Sáu Bình dặn kỹ: tuyệt đối đừng cho ăn ngay. Gà mới về đang stress vì vận chuyển, mà trong bụng vẫn còn chất dinh dưỡng dự trữ. Cho ăn liền là phân sống ngay. Phải cho uống nước trước, vì nước chiếm tới 2/3 trọng lượng cơ thể và là môi trường cho mọi phản ứng sinh hóa.
- Gà khỏe: uống nước 1-2 tiếng rồi mới cho ăn.
- Gà yếu: uống nước ít nhất 6-12 tiếng rồi mới cho ăn.
Nước uống bổ trợ Sáu Bình hay pha: Vitamin C 1g/lít (tăng đề kháng), đường Glucose 20-50g/lít (cung cấp năng lượng), thêm thuốc úm để bổ sung vi lượng và dự phòng E.coli, Salmonella.
Nói tới dinh dưỡng, bà con nào làm ăn lớn có thể tham khảo thêm mô hình VAC khép kín trên đất nông nghiệp để tận dụng nguồn thức ăn tại chỗ, giảm chi phí đầu vào.
Kỹ thuật úm và quản lý môi trường
Mật độ với nhiệt độ phải chỉnh theo tuổi của gà. Sáu Bình để lại cái bảng này cho bà con dễ nhớ.
| Tuần tuổi | Mật độ (con/m²) | Nhiệt độ tiêu chuẩn (°C) |
|---|---|---|
| Tuần 1 | 50 | 33 – 35 |
| Tuần 2 | 35 | 30 – 32 |
| Tuần 3 | 25 | Giảm dần theo môi trường |
Riêng mùa đông, Sáu Bình lưu ý bà con: giữ mật độ tương đương mùa hè nhưng phải che chắn gió lùa cho kỹ, thắp thêm đèn sưởi để nhiệt độ đừng bị sụt. Gà con lạnh là co cụm, đè chết nhau như chơi.
Quy trình thả vườn và tối ưu kinh tế
Với mô hình gà thả vườn, Sáu Bình chuyển môi trường cho gà rất từ tốn. Thông thường thả sau 3-4 tuần tuổi, riêng mùa đông nên thả trễ hơn mùa hè 1 tuần. Lúc đầu thả ra từ từ, mỗi ngày 1-2 giờ cho quen dần với ngoài trời rồi mới thả hẳn.
- Mật độ thả vườn tiêu chuẩn: khoảng 10 con/m².
- Mật độ cho hiệu quả kinh tế tốt nhất: 2,5 con/m². Vườn quá rộng thì gà chạy nhảy nhiều, tốn năng lượng, ăn nhiều mà chậm lớn.
- Treo sẵn máng ăn, máng uống ngoài sân vườn cho gà quen chỗ.
Bà con muốn nâng tầm mảnh vườn thành nơi làm ăn bài bản thì tham khảo thêm mô hình farmstay net zero làm du lịch xanh, hoặc kết hợp trồng thêm cây giá trị cao như mô hình trồng cây dược liệu cho nông dân làm giàu. Đất trồng cây lâu năm thì có thể xen canh cây cau trên đất trồng cây lâu năm để tăng thu nhập.
Sáu Bình chốt lại chuyện chăm sóc gà con
Tóm lại, muốn nắm vững cách chăm sóc gà con cho hiệu suất cao, bà con phải chú trọng cái bụng của nó: dùng cám có men tiêu hóa, tuân thủ nghiêm quy trình tiếp nhận con giống. Kiểm soát tốt nhiệt độ, mật độ úm, cộng với nước uống bổ trợ đầy đủ, đó là nền tảng để giữ đầu con và tối ưu lợi nhuận cho tới ngày xuất chuồng.
Sáu Bình chúc bà con nuôi lứa nào cũng mát tay, gà đầy chuồng, lời đầy túi nghen!