Bà con mình ơi, Sáu Bình nói thiệt lòng nè. Đất ở quê mình không thiếu. Cái thiếu là mình chưa chọn đúng cây để trồng cho ra tiền. Bao nhiêu năm bà con cứ mía, mì, bắp. Làm quần quật cả vụ mà tới mùa thì “được mùa mất giá”. Nghĩ mà xót ruột. Vậy mà ở tỉnh Khánh Hòa, bà con đã tìm ra hướng đi mới. Đó là trồng cây dược liệu làm kinh tế xanh. Thu nhập gấp mấy lần cây cũ. Hôm nay Sáu Bình kể cho bà con nghe cho tường tận nghen.
Vì sao cây dược liệu là hướng kinh tế xanh giàu tiềm năng?
Câu chuyện này Sáu Bình mê lắm. Nó đúng cái tinh thần mình hay nói với bà con. Đất nào cũng có đường sống. Quan trọng là chọn đúng cây, đúng cách và đúng người đồng hành. Việc gầy dựng vùng chuyên canh cây dược liệu ở Khánh Hòa đang nổi lên rõ. Đây là cách chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp. Nó hướng tới nền kinh tế xanh bền vững.
Nhờ liên kết chặt giữa doanh nghiệp với nông dân, cây quý như đinh lăng và xáo tam phân đã chứng minh giá trị. Giá trị kinh tế của nó vượt trội so với mía, mì hay bắp. Đất đai hợp, kỹ thuật hữu cơ tốt, lại thêm chuỗi giá trị khép kín. Nhờ vậy bà con có thu nhập ổn định. Bà con còn góp phần dựng thương hiệu dược liệu quê mình. Từ đó bớt lệ thuộc hàng nhập khẩu.
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và hiệu quả kinh tế thấy rõ
Sự thay đổi từ cây ngắn ngày sang cây dược liệu đã làm đời sống bà con khác hẳn. Rõ nhất là ở Ninh Sơn với Hòa Thắng.
Thay thế cây trồng cũ: Hồi trước, đất ở thôn Hạnh Trí 2 (xã Ninh Sơn) chủ yếu trồng mì, mía với bắp. Mà mấy cây này cứ dính điệp khúc “được mùa mất giá”. Thu nhập bấp bênh. Nản là phải.
Thu nhập tăng gấp bội: Theo con số thực tế, chuyển qua trồng đinh lăng giúp thu nhập tăng nhiều lần. Cây đinh lăng thu được cả rễ lẫn lá sau 2-3 năm. Nó bán được quanh năm. Nhờ vậy bà con vừa ổn định đời sống, vừa tích lũy vốn để mở rộng làm ăn.
Giá trị cao từ cây quý: Cây xáo tam phân sinh trưởng chậm, sản lượng thấp, chỉ 1-3 tấn mỗi năm. Nhưng giá trị kinh tế thì bỏ xa cây trồng cũ. Vì nó có hàm lượng dược chất quý hiếm, nhất là nhóm saponin. Bà con nào đang phân vân chọn cây, Sáu Bình mời đọc thêm bài trồng cây gì có giá trị kinh tế cao trên đất nông nghiệp để tính đường cho chắc.
Mô hình liên kết doanh nghiệp – nông dân: chìa khóa thành công
Cái làm nên thành công cho vùng chuyên canh dược liệu ở Khánh Hòa là gì? Theo Sáu Bình thấy, chính là có doanh nghiệp đứng ra dẫn dắt chuỗi giá trị. Họ đi cùng bà con từ đầu tới cuối.
Mấy đơn vị tiên phong trong liên kết sản xuất
| Doanh nghiệp | Địa bàn | Quy mô và hoạt động chính |
|---|---|---|
| Công ty CP Thảo dược Liên kết Việt Nam | Xã Ninh Sơn | Trồng 200ha đinh lăng (dự kiến mở lên 500ha); bao tiêu sản phẩm cho nông dân. |
| Công ty TNHH Bá Ninh | Phường Hòa Thắng | Phát triển hơn 100ha xáo tam phân ở vùng Hòn Hèo; ươm 200.000 cây giống (năm 2025). |
Vai trò của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị:
- Lo kỹ thuật và chất lượng: Doanh nghiệp cầm tay chỉ việc cho bà con. Họ hướng dẫn canh tác hữu cơ, giữ nguồn cung ổn định.
- Bao tiêu đầu ra: Ký bao tiêu là bà con hết lo thị trường. Chuỗi khép kín hình thành từ vùng nguyên liệu tới khâu tiêu thụ.
- Đa dạng sản phẩm: Doanh nghiệp còn đầu tư chế biến sâu. Họ làm ra trà túi lọc, cao lỏng, nước uống tăng đề kháng, gối dược liệu.
Cái sức mạnh của liên kết lớn lắm bà con à. Có doanh nghiệp lo đầu ra, bà con cứ yên tâm trồng. Không còn sợ ế nữa. Muốn thấy rõ hơn cách nơi khác biến đất khó thành đất kim tiền, mời đọc thêm bài trồng cây dược liệu trên đất bạc màu ở Hà Tĩnh.
Đặc điểm và giá trị hai loại cây dược liệu chủ lực
Ở Khánh Hòa hiện có hai cây dược liệu phát triển mạnh. Sáu Bình nói sơ cho bà con nắm.
Cây đinh lăng: Cây này bồi bổ khí huyết, tăng sức đề kháng. Ưu điểm là dễ thích nghi. Khai thác được cả rễ và lá. Thời gian thu hoạch cũng ngắn, chừng 2-3 năm.
Cây xáo tam phân: Cây này hỗ trợ điều trị bệnh về gan, mật. Nó còn giúp thanh nhiệt cơ thể. Đặc tính là sinh trưởng chậm, cần nhiều năm tích lũy hoạt chất saponin. Sản lượng khan hiếm nhưng giá thị trường rất cao.
Đánh giá chuyên môn và triển vọng phát triển bền vững
Mấy chuyên gia nhận định Khánh Hòa có lợi thế tự nhiên đặc thù. Nhờ đó tỉnh có thể thành trung tâm dược liệu của khu vực.
Hợp về tự nhiên: Tiến sĩ Phan Công Kiên công tác ở Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố. Ông khẳng định khí hậu và thổ nhưỡng Khánh Hòa rất hợp cho dược liệu quý. Nhất là đinh lăng với xáo tam phân.
Hình thành chuỗi giá trị: Khai thác đúng tiềm năng qua liên kết sẽ dựng nên chuỗi giá trị hiệu quả cao. Nhờ đó bà con “làm giàu bền vững”.
Tầm nhìn dài hơi: Phát triển dược liệu nội địa để bớt lệ thuộc hàng nhập. Hướng tới xây thương hiệu dược liệu đặc trưng cho từng địa phương. Và bảo đảm xã hội được dùng sản phẩm sạch, nguồn gốc rõ ràng.
Sáu Bình nói thiệt, làm nông kiểu mới bây giờ phải nhìn xa. Không còn chuyện một mình một vườn nữa. Bà con nào đang ấp ủ chuyện chọn cây lâu năm cho ra tiền tỷ trên đất trồng thì nên tính luôn cả hướng dược liệu này.
Sáu Bình gửi gắm đôi lời
Mô hình trồng cây dược liệu ở Khánh Hòa không đơn thuần là chuyện kiếm sinh kế. Với Sáu Bình, nó là hình mẫu của kinh tế xanh giàu tiềm năng. Có định hướng đúng, có liên kết chặt giữa nông dân với doanh nghiệp. Nhờ vậy ngành dược liệu góp phần lớn vào mục tiêu nông nghiệp bền vững. Mà lợi ích thì chia đều cho cả bà con, doanh nghiệp lẫn cộng đồng.
Đất bạc màu, đất khó không phải dấu chấm hết đâu bà con. Có khi nó lại là điểm khởi đầu cho hướng đi mới. Chỉ cần mình chịu học, chịu liên kết và dám thay đổi. Bà con nào đang ôm giấc mơ rời phố về quê làm nông, Sáu Bình mời đọc thêm bài bỏ phố về quê 2026 sao cho đi đường dài không vỡ mộng để chuẩn bị cho vững nghen.
Sáu Bình chào bà con, hẹn gặp lại ở bài sau!