Bà con mình ơi, có loại cây nào chỉ trồng một lần mà thu hoạch tới 50-60 năm không? Có đó nghen! Đó chính là cây mắc ca. Người ta hay gọi loại cây này là “cây tỷ đô” hay “nữ hoàng của các loại hạt khô”. Hôm nay Sáu Bình kể cho bà con nghe một chuyện hay. Đó là chuyện cây mắc ca đang giúp bà con Cao Bằng thoát nghèo, làm giàu bền vững.
Cái nghề nông này Sáu theo bà con lâu rồi. Nên Sáu hiểu rõ một điều. Muốn bền vững thì phải chọn đúng cây và làm đúng cách. Ngoài ra, bà con còn phải liên kết với nhau cho chặt. Bà con đọc kỹ bài này nghen. Sáu tin sẽ mở ra hướng đi mới cho gia đình mình.
Vì sao cây mắc ca là “cây tỷ đô” của bà con Cao Bằng?
Nhiều bà con hỏi Sáu một câu. Tại sao cây mắc ca lại được kỳ vọng nhiều đến vậy? Thật ra, loại cây này có nhiều ưu điểm lắm. Ít cây trồng nào sánh được, cả về kinh tế lẫn môi trường.
Trước hết, hạt mắc ca là nông sản có giá trị kinh tế cao. Sức cạnh tranh của nó cũng tốt trên thị trường trong nước. Hơn nữa, tiềm năng xuất khẩu còn rất lớn. Cây chỉ cần trồng một lần. Vậy mà cho thu hoạch kéo dài từ 50 đến 60 năm. Cây bắt đầu bói quả sau khoảng 5 năm trồng.
Ngoài chuyện tiền bạc, trồng mắc ca còn giúp phủ xanh đất trống đồi trọc. Nhờ vậy, mình bảo vệ được môi trường bền vững. Đặc biệt, cây thích nghi rất tốt với đất và khí hậu Cao Bằng. Cây cũng hợp với tập quán canh tác của bà con mình. Đúng là lợi cả đôi đường nghen!
Bà con Cao Bằng đã trồng cây mắc ca hiệu quả ra sao?
Nói lý thuyết hoài cũng chán. Giờ Sáu lấy chuyện thật cho bà con dễ hình dung. Đây là chuyện của mấy hộ tiên phong ở Cao Bằng. Sáu tổng hợp lại thành bảng dưới đây. Bà con so sánh cho rõ nghen.
| Chỉ số | Hộ ông Phan Minh Tuấn (Nguyên Bình) | Hộ ông Phan Văn Quyết (Bế Văn Đàn) |
|---|---|---|
| Quy mô hiện tại | 4.000 cây (đã trồng 1 ha) | 900 cây (diện tích hơn 2 ha) |
| Giống cây | QN, OC, A38, 849 | Trồng theo dự án và tự phát |
| Sản lượng | Hơn 2 tấn quả tươi/năm (từ 100 cây) | 600 kg quả tươi (từ 30 cây năm đầu) |
| Thu nhập | 90 triệu đồng/năm (sau sơ chế 600kg hạt khô) | Gần 14 triệu đồng (bán quả tươi cho HTX) |
| Giá bán | 150.000 đồng/kg hạt khô | 23.000 đồng/kg quả tươi |
| Kế hoạch mở rộng | Trồng thêm 2.000 cây trên 5,5 ha đất bỏ hoang | Trồng thêm 300 cây trên 1 ha đất canh tác |
Bà con thấy chưa? Từ mảnh đất bỏ hoang, cây mắc ca cho ra tiền triệu mỗi năm. Cái hay là bà con nào cũng đang tính mở rộng thêm. Điều đó chứng tỏ trồng cây này ăn chắc lắm.
Kỹ thuật trồng cây mắc ca đúng chuẩn cho năng suất cao
Muốn cây mắc ca cho quả sai, hạt chắc thì khâu kỹ thuật phải làm cho tới. Sáu chỉ lại mấy điểm quan trọng nhất. Đây là mấy điểm bà con hay bỏ sót.
Chọn giống và chọn đất
Đầu tiên, bà con phải chọn cây giống có nguồn gốc rõ ràng. Chất lượng phải đảm bảo ngay từ khâu đầu. Về đất, nên ưu tiên vùng đất dốc, tơi xốp. Đất cũng phải thoát nước tốt nghen. Bà con nên tận dụng đất bạc màu, đất kém hiệu quả. Chuyển sang trồng mắc ca cho đỡ phí.
Ánh sáng và chăm sóc
Có một điều tối quan trọng. Cây mắc ca là cây ưa sáng. Vì vậy, tuyệt đối không trồng dưới tán cây khác nghen bà con. Bên cạnh đó, phải bón phân và làm cỏ đúng quy trình. Vệ sinh vườn cũng phải kỹ để phòng bệnh hại. Chăm kỹ chút thì cây khỏe, mình đỡ lo về sau.
Vai trò của Hợp tác xã và liên kết chuỗi giá trị cây mắc ca
Bà con làm nông sợ nhất chuyện gì? Sợ trồng ra rồi không ai mua. Hoặc sợ bị ép giá. Vậy nên vai trò của Hợp tác xã (HTX) rất quan trọng. Ở Cao Bằng, HTX Thuận Phong là một điển hình. HTX này thành lập từ tháng 4/2020.
HTX đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền sản xuất. Số tiền đầu tư hơn 300 triệu đồng. Dây chuyền gồm máy chẻ hạt và máy sấy độ ẩm. Máy sấy có công suất 3 tấn hạt tươi mỗi mẻ. Ngoài ra còn có máy hút chân không.
Nhờ vậy, HTX cung ứng cây giống, phân bón cho bà con. HTX còn hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm với giá ổn định. Đây là điểm tựa lớn cho người trồng mắc ca.
Không dừng lại ở đó, HTX còn xây dựng thương hiệu riêng. Đó là “Hạt mắc ca Thuận Phong sấy nguyên vị”. HTX cũng làm hồ sơ đăng ký nhãn hiệu với Cục Sở hữu trí tuệ.
Kết quả ngay năm đầu rất khả quan. HTX đã chế biến gần 4 tấn hạt khô. HTX còn bán gần 8 tấn hạt tươi. Doanh thu đạt khoảng 700 triệu đồng. Con số đó nói lên tất cả nghen bà con!
Hướng phát triển cây mắc ca Cao Bằng trong tương lai
Nhìn về phía trước, Sáu thấy tương lai rất sáng. Địa phương đang đặt mục tiêu mở rộng vùng nguyên liệu. Mục tiêu là từ 500 ha lên tới 1.000 ha trên toàn tỉnh. Hiện tại mới có hơn 100 ha thôi.
Song song đó, bà con và HTX sẽ tiếp tục đầu tư máy móc. Bao bì, nhãn mác cũng được cải thiện để nâng tầm thương hiệu. Về thị trường thì vừa giữ vững trong nước. Đồng thời, mình chuẩn bị điều kiện để hướng tới xuất khẩu.
Chính quyền cũng cam kết tạo điều kiện cho bà con. Doanh nghiệp sẽ liên kết với dân, phát triển vùng trồng theo quy hoạch bài bản.
Bà con quan tâm chuyện làm giàu từ đất thì đọc thêm nhé. Sáu có viết nhiều bài về các mô hình khác tại chuyên mục Sáu Bình chào bạn nghen. Bà con cũng nên tham khảo chính sách của ngành. Thông tin định hướng có tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Lời kết của Sáu Bình
Tóm lại, cây mắc ca đang mở ra hướng đi bền vững cho bà con Cao Bằng. Mình chỉ cần chọn đúng giống và làm đúng kỹ thuật. Quan trọng nữa là liên kết chặt với HTX theo chuỗi giá trị. Khi đó, chuyện làm giàu trên mảnh đất quê mình là trong tầm tay. Bà con nào có đất trống, đất bạc màu thì cứ mạnh dạn tìm hiểu. Sáu tin cây mắc ca sẽ không phụ công người chăm. Chúc bà con mùa nào cũng bội thu nghen!