Có những nghề nhìn từ bờ thì thấy nên thơ, ra tới giữa vịnh mới biết cực tới đâu. Nuôi tôm hùm ở Cam Ranh, Khánh Hòa là một nghề như vậy. Tôi từng nghe một anh bạn làm môi giới đất ven biển kể lại, sáng sớm ra bến Bình Lập, nhìn dãy lồng bè trải dài trên mặt nước, ai cũng nghĩ nhẹ nhàng. Nhưng người trong nghề thì biết, phía sau mỗi ô lồng đó là những đêm không ngủ.
Gần đây tôi có đọc được câu chuyện của một người nông dân ở khu vực Nam Cam Ranh, được Tạp chí Thủy sản Việt Nam đăng tải. Câu chuyện đó làm tôi suy nghĩ khá nhiều. Không phải vì con số, mà vì cách một người bắt đầu từ chỗ gần như không có gì.
Chuyện người bắt đầu nghề nuôi tôm hùm với đúng 50 con giống
Ông Trương Văn Lay sinh năm 1969, quê ở thôn Bình Lập, thuộc khu vực Nam Cam Ranh, thành phố Cam Ranh. Gia đình ông làm nông. Nhưng đất ở đó bạc màu, trồng điều hay cây ăn trái đều cho năng suất thấp. Thu nhập vì vậy cứ bấp bênh năm này qua năm khác.
Năm 1994, ông quyết định đi xem mô hình nuôi tôm hùm lồng ở các vùng lân cận. Về nhà, ông thả vụ đầu tiên với vỏn vẹn 50 con giống do chính mình lặn bắt được. Nghe con số đó, nhiều người sẽ thấy nhỏ. Nhưng với một hộ nghèo ở vùng biển thời điểm ấy, 50 con giống đã là tất cả những gì có thể xoay được.
Giai đoạn đầu, quy trình nuôi cực kỳ vất vả. Ban đêm ông đi câu mực, nhá ghẹ. Ban ngày lại lặn bắt ốc, bắt sò để làm thức ăn cho tôm. Nói cách khác, con tôm ăn trước, người nuôi ăn sau.
Sau hơn ba mươi năm, cơ ngơi của ông đã khác hẳn. Có thời điểm ông quản lý từ 150 đến 200 lồng bè, mỗi lồng chừng 800 con. Hiện tại ông duy trì khoảng 50 lồng, kết hợp nuôi thêm cá mú. Doanh thu hằng năm được ghi nhận trên 4 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 40 lao động tại địa phương. Năm 2025, ông được bình chọn là một trong 63 Nông dân Việt Nam xuất sắc.
Những con số quanh nghề nuôi tôm hùm Cam Ranh bà con nên biết
Tôi thích nhìn một mô hình qua con số, vì con số ít nói dối hơn cảm xúc. Dưới đây là những dữ kiện được ghi nhận trong bài báo, bà con có thể tham khảo để hình dung quy mô.
| Chỉ số | Ghi nhận thực tế |
|---|---|
| Vốn khởi điểm | 50 con tôm hùm giống tự đánh bắt |
| Quy mô cao điểm | 150 – 200 lồng, khoảng 800 con mỗi lồng |
| Quy mô duy trì hiện nay | Khoảng 50 lồng bè |
| Đối tượng nuôi | Tôm hùm bông, tôm hùm xanh, kết hợp cá mú |
| Thời gian một vụ | 8 – 9 tháng |
| Doanh thu hằng năm | Trên 4 tỷ đồng |
| Lao động sử dụng | Khoảng 40 người tại địa phương |
Tuy nhiên, tôi muốn nói rõ một điều. Đây là kết quả của một hộ cụ thể, trong một giai đoạn cụ thể, ở một vùng nước cụ thể. Con số này không phải là mức mà ai làm cũng đạt được. Nghề biển phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết, dịch bệnh và giá thị trường. Vì vậy bà con nên xem đây là tư liệu tham khảo, không nên xem là mức lợi nhuận có thể trông đợi.
Vì sao vùng vịnh Cam Ranh lại hợp với nghề nuôi tôm hùm lồng bè
Qua quá trình quan sát thị trường đất ven biển Khánh Hòa, tôi thấy mấy vùng nuôi trồng thủy sản đều có điểm chung. Đó là mặt nước kín gió, độ mặn ổn định và nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào.
Vịnh Cam Ranh là một trong những vịnh kín có tiếng của cả nước. Dãy bán đảo che chắn phía ngoài giúp mặt nước bên trong ít bị sóng lớn đánh vào. Điều này rất quan trọng với lồng bè, vì chỉ một cơn bão đi qua cũng có thể cuốn trôi cả vụ nuôi.
Bên cạnh đó, Khánh Hòa còn có nhiều vùng nuôi khác nhau. Vạn Ninh mạnh về tôm ven biển phía bắc tỉnh. Ninh Hòa có vùng đất phèn, đầm nước lợ hợp nuôi tôm ao. Ngược lên phía tây, Khánh Vĩnh lại là đất rừng, đồi và du lịch. Còn Khánh Sơn thì gắn với cây sầu riêng trên đất đồi. Mỗi vùng một thế mạnh, không vùng nào giống vùng nào.
Nếu bà con quan tâm mô hình tôm ở phía bắc tỉnh, có thể đọc thêm bài Nuôi Tôm Khánh Hòa 2026: Chuyện Tỷ Phú Tôm Trải Bạt Ở Vạn Ninh để so sánh hai cách làm khác nhau trên cùng một tỉnh.
Ba điểm kỹ thuật người trong nghề hay nhắc đi nhắc lại
Tôi không phải người nuôi tôm. Nhưng nghe nhiều anh em làm nghề kể lại, có ba thứ họ nhắc tới nhiều nhất.
Chọn con giống kỹ ngay từ đầu
Con giống quyết định tỷ lệ sống và tốc độ lớn. Một mẻ giống yếu có thể kéo cả vụ đi xuống, dù người nuôi chăm cỡ nào. Vì vậy khâu tuyển giống thường được làm rất kỹ, thà chậm còn hơn vội.
Giữ lồng sạch, giữ nước sạch
Lồng bẩn thì rong bám, nước lưu thông kém, tôm dễ sinh bệnh. Nhiều hộ phải lặn vệ sinh lồng định kỳ, việc này tốn sức nhưng gần như không thể bỏ. Nói vui là nuôi tôm hùm giống như nuôi con nhỏ, phải dọn phòng cho nó suốt.
Nguồn thức ăn tươi quyết định chất lượng
Nhiều hộ ưu tiên hải sản tươi sống đánh bắt tại chỗ. Nhờ vậy tôm đạt trọng lượng xuất bán sau khoảng 8 đến 9 tháng. Ngược lại, thức ăn kém chất lượng vừa làm tôm chậm lớn vừa dễ gây ô nhiễm đáy lồng.
Góc nhìn của người làm bất động sản về đất ven biển Khánh Hòa
Tôi làm bất động sản, nên khi nghe câu chuyện này tôi để ý một chi tiết khác. Đó là đất nhà ông Lay ban đầu bạc màu, trồng gì cũng kém. Nếu chỉ nhìn vào miếng đất, nhiều người sẽ nói vùng đó không có giá trị.
Thực tế, giá trị nằm ở chỗ khác. Nó nằm ở mặt nước phía trước nhà, ở nghề mà vùng đó nuôi được. Đây cũng là điều tôi hay thưa với bà con khi đi xem đất. Đừng chỉ hỏi miếng đất này bao nhiêu một mét vuông. Hãy hỏi thêm, ở đây người ta sống bằng nghề gì.
Có một khách hàng từng kể với tôi rằng anh mua một lô đất ven biển vì tin lời quảng cáo về du lịch. Mua xong mới biết khu đó nằm trong ranh quy hoạch, xây dựng bị hạn chế. Trường hợp như vậy không hiếm. Với đất ven biển và đất ven đầm, bà con nên kiểm tra quy hoạch tại cơ quan quản lý đất đai của địa phương trước khi xuống tiền.
Ở Cam Lâm, một huyện sát ngay Cam Ranh, câu chuyện quy hoạch cũng đang được nhiều người quan tâm. Bà con có thể tham khảo thêm bài Quy Hoạch Đất Đai Cam Lâm Khánh Hòa 2026 để hiểu vì sao việc đối chiếu thông tin quy hoạch lại quan trọng đến thế.
Những điều nên kiểm tra trước khi bắt tay vào nuôi tôm hùm
Nếu bà con đang cân nhắc mô hình này, dưới đây là mấy điểm tôi nghĩ nên tìm hiểu cho kỹ. Đây là góc nhìn cá nhân, không phải tư vấn pháp lý hay tài chính.
- Vùng nuôi có được phép hay không. Việc giao khu vực biển để nuôi trồng thủy sản có quy định riêng. Bà con nên hỏi trực tiếp cơ quan quản lý thủy sản tại địa phương.
- Chất lượng nước và mật độ lồng bè quanh khu vực. Nơi nào lồng bè quá dày thì rủi ro dịch bệnh thường cao hơn.
- Nguồn giống và nguồn thức ăn. Hai khoản này chiếm phần lớn chi phí của một vụ nuôi.
- Khả năng chịu lỗ. Một vụ mất trắng vì bão hoặc dịch là chuyện có thật. Tùy từng trường hợp, bà con nên tính trước phương án xấu nhất.
- Đầu ra tiêu thụ. Giá tôm hùm biến động theo thị trường xuất khẩu, không phải lúc nào cũng cao.
Ngoài ra, nếu bà con thích mô hình lồng bè nhưng ở vùng nước ngọt, có thể đọc thêm bài Nuôi Cá Lồng Bè Đồng Nai 2026 để thấy cách làm ở sông khác với ở biển ra sao.
Điều tôi thấy đáng quý nhất trong câu chuyện này
Thú thật, con số 4 tỷ đồng không phải thứ làm tôi nhớ lâu. Thứ làm tôi nhớ là chi tiết ông sẵn sàng chỉ lại kỹ thuật cho bà con hàng xóm.
Trong nghề nào cũng vậy, người giỏi thì nhiều, người chịu chia sẻ thì ít. Ông Lay còn góp cho các quỹ từ thiện, hỗ trợ hộ khó khăn và khuyến khích thanh niên ở lại quê khởi nghiệp. Những việc đó không nằm trong bảng doanh thu, nhưng lại là phần làm cho một cơ ngơi trở nên bền.
Trước đó, ông đã nhận danh hiệu Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp thành phố Cam Ranh năm 2017, bằng khen của Hội Nông dân tỉnh Khánh Hòa năm 2020 và bằng khen của Trung ương Hội Nông dân Việt Nam năm 2021.
Câu hỏi thường gặp về nghề nuôi tôm hùm ở Cam Ranh
Một vụ nuôi tôm hùm kéo dài bao lâu?
Theo ghi nhận trong mô hình nêu trên, tôm đạt trọng lượng xuất bán sau khoảng 8 đến 9 tháng. Tuy nhiên thời gian này thay đổi tùy con giống, nguồn thức ăn và điều kiện thời tiết từng năm.
Người mới có nên bắt đầu với quy mô lớn không?
Qua những gì tôi nghe được từ người trong nghề, phần lớn đều khuyên nên bắt đầu nhỏ. Chính câu chuyện trên cũng đi từ 50 con giống lên dần, chứ không nhảy ngay vào hàng trăm lồng.
Mua đất ven biển Cam Ranh rồi có nuôi được ngay không?
Không hẳn. Đất trên bờ và khu vực mặt biển được quản lý theo hai nhóm quy định khác nhau. Bà con nên đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương trước khi tính toán.
Ngoài tôm hùm, vùng Khánh Hòa còn nuôi trồng gì?
Khá đa dạng. Có cá mú, hàu, tôm thẻ ở vùng đầm, và trên đất liền là xoài Cam Lâm, sầu riêng Khánh Sơn, cây dược liệu ở Diên Khánh. Bà con có thể xem thêm bài Đất Nông Nghiệp Cam Lâm Khánh Hòa 2026 để hình dung bức tranh nông nghiệp của tỉnh.
Vài dòng khép lại
Tôi tin nghề nuôi tôm hùm không dành cho người muốn nhanh. Ba mươi năm mới có được cơ ngơi như vậy, đó không phải chuyện một hai vụ.
Nhưng câu chuyện ở Cam Ranh cho thấy một điều tôi rất tin. Vùng đất nào cũng có thế mạnh riêng, chỉ là mình đã tìm đúng thứ hợp với nó hay chưa. Đất bạc màu không có nghĩa là hết đường. Đôi khi hướng đi nằm ngay trước mặt, ở mặt nước mà ngày nào cũng nhìn thấy.
Nếu bà con đang tìm hiểu đất ở Khánh Hòa hoặc đang cân nhắc một mô hình sinh kế, cứ nhắn cho tôi. Tôi không hứa hẹn gì cả, chỉ chia sẻ đúng những gì mình quan sát được. Nguồn tham khảo cho bài này là bài viết trên Tạp chí Thủy sản Việt Nam.
Các địa danh Khánh Hòa được nhắc trong bài
- Thành phố Cam Ranh
- Khu vực Nam Cam Ranh
- Thôn Bình Lập
- Vịnh Cam Ranh
- Cam Lâm
- Vạn Ninh
- Ninh Hòa
- Khánh Vĩnh
- Khánh Sơn
- Diên Khánh

