Có một anh làm vườn ở Khánh Sơn từng chia sẻ với tôi. Anh nói ngày trước ngó lên đồi chỉ thấy cỏ tranh với đá. Ai mà ngờ giờ đây mỗi gốc cây lại nuôi sống được cả nhà. Câu nói đó cứ đọng lại trong đầu tôi mãi. Qua quá trình quan sát thị trường, tôi thấy chuyện vùng đất Sơn Bình đổi thay là điều rất đáng ngẫm. Câu chuyện đất trồng cây lâu năm Khánh Sơn quả thật có nhiều điều để bà con cùng nhau suy nghĩ.
Trong bài này, tôi xin chia sẻ vài góc nhìn. Tôi là người vừa làm bất động sản, vừa yêu đất, yêu cây. Bà con nào đang quan tâm tới đất trồng cây lâu năm Khánh Sơn thì có thêm thông tin mà tham khảo. Xin nói trước, tôi không hứa hẹn gì cả. Tôi chỉ kể lại những gì mình nghe, mình thấy và mình quan sát được.
Từ xã nghèo miền núi đến “thủ phủ” sầu riêng Sơn Bình
Sơn Bình là một xã miền núi thuộc huyện Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa. Nơi đây có phần đông bà con là đồng bào dân tộc Raglai sinh sống. Nhiều người khi nhắc tới vùng này ngày trước thường nhớ tới cái nghèo, cái khó. Có thời điểm, tỷ lệ hộ nghèo ở đây vượt quá 60%.
Tôi từng nghe một anh cán bộ ở huyện kể lại. Cây sầu riêng bén rễ ở đây từ khoảng năm 2000. Nó đến qua một dự án hỗ trợ của địa phương. Nhưng những mùa đầu chưa suôn sẻ. Bà con còn lạ tay, chưa nắm vững kỹ thuật. Phải tới quãng năm 2006, người dân mới mạnh dạn trồng theo. Lúc đó, họ thấy vài hộ tiên phong làm ăn được. Tới khoảng năm 2015, thương lái tìm về tận vườn thu mua. Câu chuyện đất trồng cây lâu năm Khánh Sơn ở Sơn Bình mới thực sự chuyển mình.
Câu chuyện này khiến tôi nhớ tới nhiều vùng đất khác trong tỉnh. Bà con muốn hiểu thêm về hành trình tương tự có thể tham khảo bài Đất Trồng Cây Lâu Năm Khánh Sơn: Từ Đồi Trọc Đến Vườn Sầu Riêng Tiền Tỷ mà tôi chia sẻ trước đó.
Hiệu quả kinh tế của cây sầu riêng qua góc nhìn quan sát
Qua quá trình quan sát thị trường, tôi thấy con số bà con ở Sơn Bình chia sẻ khá ấn tượng. Xin nói rõ, đây là những con số tôi nghe kể lại và ghi nhận. Bà con nên đối chiếu thêm với thực tế từng vườn. Vì mỗi mảnh đất mỗi khác:
- Năng suất trung bình quanh mức 20 tấn mỗi héc-ta.
- Giá bán những năm gần đây khoảng 75.000 đến 80.000 đồng một ký.
- Doanh thu ước tính khoảng 1,5 tỷ đồng mỗi héc-ta, tùy từng trường hợp.
- Chi phí đầu tư nghe nói vào khoảng 20% đến 30% doanh thu.
Có một khách hàng kể với tôi. Ở Sơn Bình hiện có hơn 500 hộ trồng sầu riêng. Trong đó khoảng 300 hộ có diện tích từ 1 héc-ta trở lên. Người ta còn kháo nhau về chuyện tiền tỷ mỗi năm. Nghe thì phấn khởi thật. Nhưng tôi vẫn hay nói với bà con một điều. Con số đẹp tới đâu cũng nên kiểm chứng. Đừng vội tin ngay mà xuống tiền.
Chuyện giá cả, kỹ thuật giống cây cũng là điều cần tìm hiểu kỹ. Tôi có viết riêng một bài về giống sầu riêng Musang King trên đất nông nghiệp Khánh Sơn. Bà con quan tâm có thể ghé đọc thêm.
Những yếu tố phía sau câu chuyện thành công
Nhiều người khi đi xem đất thường hỏi tôi. Vì sao cùng là đất đồi mà nơi thành công, nơi thì không? Qua quan sát, tôi thấy ở Sơn Bình có vài điểm đáng để ngẫm.
Cách làm “lấy ngắn nuôi dài”. Bà con ở đây thường trồng xen sầu riêng vào vườn cà phê cũ. Chờ sầu riêng lớn dần mới bỏ cà phê. Nhờ vậy họ vẫn có nguồn thu để xoay xở, tái đầu tư. Đây là kinh nghiệm mà bà con vùng khác cũng nên tham khảo.
Chú trọng mã số vùng trồng. Tôi nghe kể xã đã hình thành mấy tổ hợp tác. Trong đó có nhóm hộ được cấp mã số vùng trồng. Việc này giúp đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu chính ngạch. Chuyện pháp lý và tiêu chuẩn này khá quan trọng. Bà con nên tìm hiểu và đối chiếu thông tin với cơ quan có thẩm quyền ở địa phương.
Kỹ thuật chăm sóc. Có anh chỉ làm vài sào đất nhỏ. Nhưng nhờ chăm chỉ học hỏi kỹ thuật mà vườn vẫn cho thu khá. Điều này cho thấy chuyện đất đai chỉ là một phần. Cái tâm và cái tay nghề của người làm vườn mới là điều quyết định.
Bà con đang cân nhắc chuyển đổi đất để trồng sầu riêng thì đừng bỏ qua chuyện pháp lý. Tôi có chia sẻ kinh nghiệm trong bài chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng sầu riêng ở Cam Hiệp, Khánh Hòa. Bà con tiện thì tham khảo.
Đời sống bà con thay đổi ra sao?
Điều làm tôi vui nhất khi nghe kể về Sơn Bình không phải là những con số tiền tỷ. Đó là chuyện đời sống bà con khấm khá lên. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh so với trước đây. Nhiều gia đình xây được nhà cửa khang trang. Con cái cũng được học hành đầy đủ hơn.
Có một điều rất đời thường mà tôi thấy ý nghĩa. Cây sầu riêng tạo ra công ăn việc làm ngay tại chỗ. Nhờ vậy, nhiều người không còn phải bỏ quê đi làm ăn xa. Họ không phải lên Lâm Đồng, Gia Lai hay Đắk Lắk như trước nữa. Được ở gần gia đình, làm giàu trên chính mảnh đất quê mình. Tôi nghĩ đó mới là điều đáng quý nhất.
Tất nhiên, khi kinh tế lên thì giá đất cũng nhích theo. Đây cũng là lúc bà con càng cần tỉnh táo. Chuyện đất đai ở vùng nào cũng có cái nóng cái lạnh của nó. Bà con có thể đọc thêm bài Đất Trồng Cây Lâu Năm Ở Sơn Trung, Khánh Sơn để có thêm một góc nhìn.
Vài lời gửi bà con quan tâm đất Khánh Sơn
Câu chuyện Sơn Bình, với tôi, là minh chứng đẹp. Nó cho thấy giá trị của việc chọn đúng cây, làm đúng cách và chịu khó học hỏi. Sầu riêng Khánh Sơn có cái hay là chín “lệch pha” so với nhiều vùng. Cộng thêm việc dần đạt chuẩn xuất khẩu chính ngạch, tiềm năng vẫn còn ở phía trước.
Nhưng tôi xin nhắc lại. Đây chỉ là góc nhìn và những gì tôi quan sát, nghe kể được. Bà con nào có ý định mua đất trồng cây lâu năm Khánh Sơn thì nên đi thực tế. Nên kiểm tra kỹ pháp lý, xem thổ nhưỡng và nguồn nước. Nhất là nên tham khảo ý kiến người có kinh nghiệm cùng cơ quan chức năng địa phương. Đất tốt tới đâu cũng cần cái duyên và sự cẩn trọng của người mua.
Bà con quan tâm tới các loại cây trồng khác trên đất Khánh Hòa thì tôi cũng có chia sẻ thêm. Mời bà con đọc bài về cây xáo tam phân từ rừng Hòn Hèo. Đó là một câu chuyện khác cũng thú vị không kém.
Các địa danh đã dùng trong bài
Trong bài viết này, tôi có nhắc tới các địa danh có thật thuộc tỉnh Khánh Hòa. Đó là: xã Sơn Bình, xã Sơn Trung, huyện Khánh Sơn, Cam Hiệp và núi Hòn Hèo.